هم به بت خانه مى رويم و هم به مسجد!

«وَ مَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُم بِاللّه  إِلاَّ وَ هُم مُّشْرِكُونَ » بيشتر آنان ايمان نمى آورند مگر اين كه مشرك اند. (1) هم به بت خانه مى رويم و هم به مسجد.

بايد ملتفت باشيم كه به غير خدا توجّه نكنيم و حرف هاى ما حسابى باشد. گمان مى كنم هر كس همين يك كلمه را رعايت كند، كارش تمام است؛ ولى ما اين كه به اين مطلب علم داريم، برخلاف آن عمل مى كنيم. انسان بايد ملتفت باشد كه در هر حال و هر جا و با هر كس، سر و كارش با ذات واحد اَحَد عالم مطّلع، جامع صفات خير، جالب خيرات و دافع شرور و مضرّات، صاحبِ صفات جمال و جلال و مستجمعِ همه ى كمالات است، و خدا را در همه ى احوال، اَمْكِنه و اَزْمِنه حاضر، و بر خود و كارهاى خود ناظر ببيند، و بداند كه خداوند نسبت به تمام امور، حتّى نسبت به آن چه در دلش و در خيالش مى گذرد، مطّلع است، و همه چيز نزد او واضح و آشكار و حاضر است:

 «يَرى أَثَرَ النَّمْلَةِ فِى الصَّفا، وَ يَسْمَعُ وَقْعَ الطَّيْرِ فِى الْهَواءِ.»ردّ پاى مورچه در سنگ بسيار سخت را مى بيند، و صداى پركشيدن پرنده را در هوا مى شنود. (2)اگر انسان به همين يك مطلب همواره توجّه داشته باشد، از ديگران مستغنى است. اهل جهنّم آتش خود را از همين جا با خود مى برند!
هر كس كه فردا به جهنّم مى رود و مى سوزد و به عذاب آن گرفتار مى شود، در حقيقت اسباب سوختن و جهنّم و وسايل عذاب را به وسيله ى اعمالى كه انجام داده از اين جا با خود مى برد؛ چنان كه مى فرمايد: «إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ» (3) تنها به آن چه انجام مى داديد پاداش داده مى شويد.
فردا، جزاى عمل، همان عمل است كه اين جا كرده ايم. هيدجى ديوانى دارد كه اشعارش نوعا مضامين عالى دارد، در يكى از اشعار تركى خود كه خيلى مضمون عالى دارد، مى گويد:

 اهل جهنّم آتش خود را از همين جا با خود مى برند.(4) امثال مانند حِكَم است، و در عربى كتاب هاى امثال خيلى نوشته شده است. اگر امثال تركى را هم جمع آورى مى كردند، خيلى به جا بود.

 

 

 

1.سوره ى يوسف، آيه ى 106.

2.بحارالانوار، ج 88، ص 172؛ جمال السبوع، ص 251؛ مصباح المتهجّد، ص 293.

3. سوره ى طور، آيه ى 16؛ سوره ى تحريم، آيه ى 7.

4.گويا اشاره است به بيت زير و يا مشابه آن، كه با تفحّصى كه ما انجام اديم، متأسفانه در ديوان هيدجى ـ رحمه اللّه  ـ پيدا نشد:  زاهد، مَنى آلاّدما، جَهَنّمده اُود اُلْماز هر كيم اُوتا يانْسا، اُزينَن آپاروبُدى

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS