مسايل متفرقه خمس

مسايل متفرقه خمس

 

جايگاه خمس در اسلام

393. آيا وجوب خمس ـ مانند وجوب نماز و روزه ـ از ضروريات اسلام است و منكر آن كافر مى شود؟

ج. بله، اصل وجوب خمس از ضروريات است.

 

جواز تغيير سال خمسى براى فرار از پرداخت خمس

394. آيا جايز است سال خمسى را براى فرار از پرداخت خمس تغيير داد؟ مثلاً فردى قرار است دو روز پيش از سال خمسى پولى به دستش برسد، سال خمسى را به ده روز جلوتر تغيير مى دهد تا آن پول از درآمد سال آينده اش باشد.

ج. جايز است، زيرا تأخير خمس هر چيزى تا سر سال مبتنى بر ارفاق و سهولت در كار است.

 

بخشش براى فرار از خمس

395. آيا جايز است قبل از رسيدن سال اموال خود را به قصد فرار از خمس ببخشد؟

ج. اگر بخشش زايد بر شأن او نباشد، جايز است.

 

فرار از خمس با صرف مازاد درآمد خود در خريد وسايل و لوازم زندگى

396. آيا انسان مى تواند قبل از فرارسيدن سال خمسى براى فرار از خمس، مازاد درآمد خود را براى خريد قالى، يخچال، تلويزيون و ساير لوازم زندگى مصرف كند؟

ج. مانعى ندارد.

 

تلف شدن خمس دست واسطه

397. طلبه اى خمس و وجوه شرعيه اى را از مردم مى گيرد تا به مرجع تقليد برساند. بين راه دزد به او برخورد مى كند و آن اموال را مى برد. آيا وى ضامن مى  باشد؟

ج. اگر بدون تعدّى و تفريط بوده، او ضامن نيست و ذمّه آن دهنده هم برى ء شده است.

 

مفقود شدن پولى كه خمس به آن تعلق گرفته است

398. شخصى مقدارى پول داشته كه به آن خمس تعلق گرفته و قبل از پرداخت خمس، پول هاى مذكور مفقود شده است، تكليف او چيست؟

ج. اگر در نگهدارى آن افراط يا تفريط نكرده، ديگر تكليف ندارد.

 

مال حلال مخلوط به حرامى كه بايد دو بار خمس آن را داد

399. مال حلال مخلوط به حرام در چه صورتى بايد دوبار خمس آن را پرداخت؟

ج. اوّل خمس سبب حليت را مى  دهد و اگر زايد بر مؤونه بوده، باز خمس ديگرى را مى  دهد.

 

خمس منازل كسى كه چند ماه در شهر و چند ماه در روستا زندگى مى  كند

400. كسى كه چند ماه از سال در شهر و چند ماه ديگر را در روستا زندگى مى كند، اگر يك خانه در شهر و خانه  اى ديگر در روستا بخرد، آيا به آن ها خمس تعلق مى  گيرد؟

ج. خير، تعلق نمى  گيرد.

خمس زمينى كه به قيمت كمتر از قيمت اصلى و واقعى آن فروخته مى  شود

401. پدرى يك قطعه زمين را به قيمت يكصد و پنجاه هزار تومان به فرزندش فروخت، حال آن كه قيمت واقعى آن بيش از يك ميليون تومان است، در اين صورت آيا بايد خمس مبلغ پرداخت شده بابت زمين را بپردازد يا خمس ارزش واقعى آن را؟

ج. اگر خمس به آن زمين تعلق گرفته بوده، بايد خمس ارزش واقعى آن را بدهد.

 

معيار معافيت از خمس به استفاده كردن و مصرف وسايل و ارزاق

402. آيا معيار جهت معافيت خمس، استفاده كردن وسايل تا مدّت يك سال از تاريخ خريد است يا استفاده كردن از آن ها تا رسيدن به سال خمسى؟ مثلاً اگر برنج بخرد و تا يازده ماه بعد تمام شود ولى سر سال خمسى درآمد كشاورزى او و يا مغازه او پنج ماه بعد باشد، آيا به آن برنج خمس تعلق مى گيرد، حتى اگر براى هر حقوق و درآمدى سال جداگانه قرار داده باشد؟

ج. بله؛ آن برنج متعلق خمس است چون كسى كه يك نوع رشته كسب دارد براى تمام درآمد آن بايد يك سال خمسى قرار دهد؛ مگر از مصاديق مسأله  ى 1400 رساله باشد.

 

حكم پرداخت وجوهات به روحانيون مقيم شهرها و روستاها

403. آيا اجازه مى  فرماييد مقلّدين حضرت عالى وجوه شرعيّه خويش را به روحانيونى كه در منطقه هستند يا با حوزه علميه قم ارتباط دارند و مدعى هستند كه آن وجوه را به حوزه علميه مى  رسانند پرداخت كنند؟

ج. مجازيد به آن ها بدهيد ولى از آن ها رسيد و قبض مرجع خود را مطالبه كنيد.

 

حكم خمس مال وصيت شده

404. شخصى وصيت كرده موجودى و اموالش را به يكى از بستگانش بدهند، آيا پس از دريافت مال بايد خمس آن را بدهد يا اين كه مال وصيّت شده حكم ارث را دارد؟

ج. در زايد بر مؤونه على الاحوط خمس دارد.

 

خمس قبر خريدارى شده

405.شخصى قبرى براى خود خريده است، آيا بايد خمس آن را بدهد؟ و اگر در سال خريد فوت كند، آيا بايد خمس پول خريد را از تركه او بدهند؟

ج. اگر از سود بين سال قبل خريده است، وقتى سال بر آن گذشت بايد خمس آن را بدهد.

 

پولى كه از درآمد سال جايگزين پول خمس داده شده مى  گردد

406. اينجانب سال گذشته در اوّل سال خمسى خود مبلغ يكصد هزار تومان پول مخمس (خمس داده شده) در بانك داشتم، درسال جارى اين پول را به تدريج صرف مايحتاج منزل كردم. ولى در آخر سال از درآمد امسال همان مبلغ را مجددا در بانك گذاشتم، بفرماييد آيا بايد خمس اين مبلغ را هم بدهم؟

ج. خير، لازم نيست.

 

كسى كه از اوّل تكليف خمس نداده و حالا فقير شده است

407.كسى از اوّل تكليف بنا داشته خمس بدهد؛ ولى مسامحه كرده و خمس نداده و اكنون فقير شده و توانايى پرداخت خمس را ندارد، تكليف او چيست؟

ج. همان طور كه ساير بدهى  هاى او ساقط نمى  شود، خمس مال او نيز ساقط نمى  شود و بايد به حاكم شرع مراجعه كند.

 

تعويض پول خمس با پول ديگر

408. پولى به كسى داده مى  شود تا بابت خمس به مرجع تقليد برساند، آيا مى  تواند آن پول را براى خود برداشته و از پول خود به جاى آن بگذارد؟

ج. قبل از تبديل آن به پول ديگر، نمى  تواند در آن تصرف كند.

 

نحوه  ى شناخت نماينده مرجع تقليد

409. بعضى از علماى محل، ضمن محاسبه خمس، آن را گرفته و خود قبض مى  دهند، نظر حضرت عالى چيست؟ و نماينده مسلّم شما را چه طور مى  توان شناخت و مطمئن شد كه نماينده شما در دريافت خمس است؟

ج. به هر كسى كه مى  دهيد، از او قبض مرجع خود را طلب كنيد.

 

دريافت وجوهات توسط وكيل يك مرجع از مقلدين مراجع ديگر

410. كسى از مرجعى اجازه اخذ وجوهات و تصرف در قسمتى از آن را دارد، آيا مى  تواند از مقلّدين مراجع ديگر هم وجوهات دريافت كند؟

ج. خير، بايد با اجازه از آن مراجع ديگر باشد.

 

خمس پولى كه فقير بابت زكات و يا ردّ مظالم مى  گيرد

411. پولى كه فقير بابت زكات دريافت كرده اگر از مخارج سالش زياد بيايد، آيا خمس دارد؟ پولى را كه بابت ردّ مظالم گرفته چه طور؟

ج. اگر با گرفتن آن مال ديگر فقير نباشد، واجب است خمس آن را بدهد.

 

فروش خانه مورد نياز براى خريدن مغازه

412. اگر خانه  ام را بفروشم و از پول آن دو باب مغازه خريدارى كنم تا آن ها را اجاره داده و با پول اجاره آن ها، منزل مسكونى اجاره نمايم و بقيه درآمد حاصل از اجاره  ى مغازه را صرف تأمين زندگى و احيانا تهيه منزل شخصى نمايم. آيا اين مغازه  ها سرمايه كسب محسوب مى  شود و مشمول خمس است؟

ج. سرمايه محسوب مى  شوند و خمس ندارند، (مسأله  ى 1401 رساله).

خمس مقبره

413. براى دفن اعضاى خانواده از درآمد وسط سال مقبره اى مى  خرد. آيا جزو مؤونه و مخارج حساب مى  شود يا بايد خمس آن را بدهد؟

ج. اگر در زمان خريد مورد استفاده قرار گيرد، خمس ندارد و در غير اين صورت سال بعد خمس دارد، (مسأله  ى 1399 رساله).

 

حكم خمس ربا

414. شخصى مقدارى ربا داده. آيا پول ربا جزو مخارج سال است و خمس ندارد و يا از قبيل اسراف و حرام است و خمس آن را بايد بدهد؟

ج. اگر مضطر نبوده، از قبيل دوّم است.

 

پول مصرف شده در حرام

415. اگر از درآمد وسط سال صرف حرام كند ـ مثلاً چيز حرامى را بخرد ـ آيا خمس آن را بايد بدهد؟

ج. خمس آن را بايد بدهد.

 

ريا در خمس

416. فردى هنگام دادن خمس، قصد قربت ندارد و آن را به ريا مى  دهد امّا بعدا قصد قربت مى  كند، آيا خمس، صحيح پرداخت شده است؟

ج. حاكم شرع مى  تواند آن را اجازه كند كه خمس صحيحا واقع شود.

 

ذخيره تدريجى وسايل كسب و صنعت

417. شخصى نزد صنعتگرى كار مى  كند هفته  اى مقدارى پول به عنوان مزد مى  گيرد و گاهى پولى را مشترى  ها بر اساس رسم معمول به عنوان شاگردانه مى دهند. مشار اليه براى اين كه در آينده بتواند روى پاى خود ايستاده و به ديگران محتاج نشود، هر چند وقت يك بار پول هاى جمع آورى شده را در بازار به لوازم صنعتى كه بعدا احتياج پيدا خواهد كرد، مى دهد تا پس از چند سال كه استاد مى  شود، وسايل مورد نياز صنعتى را داشته باشد و مستقلاً خود مشغول كار شود. آيا به اين ابزار كه سال بر آن ها گذشته، خمس تعلّق مى  گيرد؟

ج. اگر چاره  اى جز ذخيره تدريجى براى ضروريات آينده ندارد، خمس ندارد.

 

تداخل اسباب وجوب خمس

418. با توجه به اين كه خمس به هفت سبب بر انسان واجب مى  شود. در صورت اشتراك بعضى از اين اسباب يك خمس دادن كافى است؟ مانند اين كه شخصى هم معدن ذغال سنگ دارد و هم مال حلالش با حرام مخلوط شده و هم بر منافع از معدن ذغال  سنگ سال گذشته. آيا شخص مذكور از اموالش يك خمس بدهد كافى است يا يك مرتبه به عنوان استخراج از معدن و يك مرتبه به عنوان اختلاط حرام با حلال و يك مرتبه هم به عنوان اين كه از كسبش سود اضافه بر مخارج سالش آمده بدهد؟

ج. بايد با هر يك سبب، خمس خاصّ به آن با شروط مخصوصه به آن پرداخت شود.

 

نحوه محاسبه خمس دو شريك

419. اينجانب با پدرم يك جا كار و كاسبى داريم. به طورى كه فرقى بين اموال اينجانب و اموال ايشان وجود ندارد و بنا نيز نداريم كه حساب خودمان را از هم ديگر جدا كنيم. اموال ما خمس نيز دارد، لطفا چگونگى مسأله را مرقوم فرماييد.

ج. اگر هر دو توافق در خمس داريد، مجموع اموال را قيمت گذارى كرده و تخميس و پرداخت كنيد و اگر خصوص يكى از دو شريك خمس مى  دهد، نسبت به اموال خودش تخميس صحيح مى كند و آن را پرداخت مى نمايد و در اختلاط مخمّس با غير به وظيفه عمل مى  كند.

 

پولى كه كارفرما جهت بازخريد كارگر پرداخت مى  كند

420. كارمند، پولى را هنگام اخراج يا خروج از اداره يا كارگاه به عنوان بازخريد مى  گيرد. آيا گرفتن آن جايز است؟ آيا كارفرما خمس پولى را كه از اين بابت مى  دهد، بايد پرداخت كند يا خمس ندارد؟

ج. جايز نيست بگيرد، اگر مزد خود را طلب ندارد و يا ضمن قرارداد شرعى شرط نشده است و در هر صورت اگر كارفرما ناچار است پرداخت كند، جزو مؤونه  ى او است و خمس ندارد.

 

نحوه پرداخت خمس محتاط در تقليد

421. شخصى محتاط بين چند مرجع تقليد مى  باشد. وى خمس خود را چگونه بايد بپردازد؟

ج. خمس واجبش را به مصرفى برساند كه مورد توافق آن ها باشد از حيث كمّ و كيف در مصرف و بايد از طرف تمام آن ها هم مأذون باشد.

 

خمس پولى كه بابت معامله سلف پرداخت مى  شود

422. جنسى را به صورت سلف خريدارى كرده  ام و پول آن را پرداخته  ام ولى پيش از تحويل جنس سال خمسى  ام فرا رسيده است، آيا بايد خمس پول را بپردازم؟

ج. خير، خمس ندارد.

 

خمس پولى كه صرف حرام و كارهاى خلاف شأن مى  شود

423. شخصى مقدارى از درآمد سال خود را براى خريد نوارهاى مبتذل و اشياى غير ضرورى كه در شأن انسان نيست مصرف كرده است، آيا به اين پول خمس تعلق مى  گيرد؟

ج. بله، خمس دارد.

 

خمس موادى كه با بن كارمندى مى دهند

424. مواد لازم ـ مانند صابون و پودر لباسشويى و حبوبات ـ كه با بن كارمندى به ما مى  دهند، اگر از مصرف سال زياد بيايد آيا خمس دارد؟

ج. بله، خمس دارد.

 

خمس پول حاصل از بازخريد در صورت نياز

425. اينجانب بعد از چند سال كار در يك كارخانه، خود را بازخريد كردم و مبلغى را كه به عنوان بازخريد گرفتم، آن را به عنوان مضاربه به كسى داده  ام و با سود آن امرار معاش مى  كنم و راه ديگرى براى تأمين معاش ندارم، آيا بايد خمس مبلغ بازخريد را بدهم؟

ج. خير، خمس ندارد.

 

ارشاد كسى كه نمى  داند خمس در اموال او است

426. اگر انسان بداند بر گردن شخصى خمس هست امّا خود او نمى  داند، آيا لازم است او را ارشاد كند؟

ج. اگر جاهل به حكم نيست، لازم نيست.

 

تعلّق نگرفتن خمس به چيزى كه خمس آن داده شده

427. خمس مالى را پرداخت كرده. آيا سال بعد هم به آن مال خمس تعلّق مى  گيرد؟

ج. اگر يك بار خمس آن مال داده شده، دو مرتبه خمس ندارد.

جواز پرداخت خمس از مال ديگر

428. آيا خمس مال را بايد از خود آن مال پرداخت نمود يا از پول ديگر هم مى  شود پرداخت كرد؟

ج. از پول ديگر هم مى  تواند بدهد.

 

خانواده بى  بضاعت

429. از خانواده اى بى بضاعت هستم. آيا خمس به ما تعلق مى  گيرد؟

ج. اگر نمى  توانيد خرج سال خود را تامين نماييد، اگر سر سال پول و يا چيزهايى از مؤونه در خانه زياد بيايد، مى توانيد آن ها را در مخارج مورد نياز مصرف كنيد و خمس ندارد.

 

پاك شدن اموال صاحبان شغل حرام

430. آيا كسانى كه مالشان مشكوك است ـ مثل ترياك فروشى يا مشروب فروشى ـ اگر خمس مالشان را بدهند و شغلشان را نيز عوض كنند آيا مالشان حلال خواهد شد؟ اگر جواب منفى است تكليف خانواده  هاى آن ها چه مى  شود؟

ج. اگر مال حرام يقينى باشد كه با دادن خمس اصلاً حلال نمى  شود و اگر مخلوط به حرام باشد، به مسأله  ى 1427 رجوع شود و در صورت دوم خانواده  هاى آنان تكليفى ندارند.

 

تأخير در خمس

431. آيا مى  توان خمس را تأخير انداخت؟

ج. خير، مگر اين كه مبلغ خمس را از اموالش جدا كند و يا با حاكم شرع مصالحه يا استمهال كند. (مسأله  ى 1412 رساله).

پرداخت خمس مال حرام يا مال خمس داده نشده

432. اگر كسى اقدام به خوردن مال غير مخمس يا حرام كرده مى تواند خودش خمس آن را بدهد؟

ج. اگر مال خمس داده نشده را مصرف كرد، مى تواند خمس آن را بدهد اما در مصرف مال حرام، ضامن است.

 

حكم كسى كه تا به حال خمس نداده

433. اگر انسان چند سال خمس مالش را نداده باشد، پس از توبه چگونه بايد عمل كند؟

ج. اگر از منافع كسب چيزى كه به آن احتياج ندارد خريده و يك سال از خريد آن گذشته، بايد خمس آن را بدهد ولى اثاث خانه و چيزهاى ديگر كه نياز داشته و مطابق شأن خود خريده، اگر بداند كه از فايده در بين سال خود آن ها را خريده، خمس واجب نيست و اگر نداند، احتياطا با حاكم شرع مصالحه كند (جهت اطلاع بيشتر به مسأله  ى 1415 رساله رجوع شود).

 

خمس كتاب هاى كتابخانه

434. آيا كتاب هايى كه براى تشكيل كتابخانه خريدارى مى  شود خمس دارد؟

ج. اگر معرضيت براى استفاده داشته باشد خمس ندارد و هم چنين اگر مالك خاص نداشته باشد، خمس ندارد.

 

حكم آن چه از سود خمس دار خريده

435. تكليف امرار معاش و ساخت خانه  اى كه از سود سرمايه  ى خمس دار استفاده كرده چيست؟

ج. خانه و آن چه را به نحو متعارف به ذمّه تهيه و تصرّف كرده مالك است؛ ولى بايد خمسى را كه بدهكار شده بپردازد.

عوض شدن عين پولى كه خمس ندارد

436. به پولى كه خمس به آن تعلّق نمى گيرد اگر عينش عوض شود خمس دارد يا خير؟

ج. حكم سابق خود را دارد.

 

كم نمودن مخارج ساليانه از سود

437. اگر سرپرست خانواده مثلاً مسافرت باشد و افراد خانواده از غير درآمد خرج نموده  اند كه خمس ندارد، ـ مثل ارث ـ و بعد از برگشت از سفر و قبل از سال خمسى، آيا مى  تواند مخارج ساليانه  ى خانواده و بدهى كه دارند از درآمد كم كند و جاى آن اموال برداشته شده را جبران كند؟

ج. مانعى ندارد.

 

خريد با مال خمس داده شده

438. اينجانب از يكى از شركت هاى دولتى كه فروشنده  ى قطعات ماشين  آلات سنگين است، طىّ چند فقره خريد، اجناسى را خريدارى نمودم كه طبق آيين  نامه  ى شركت آن اجناس فقط به دارندگان ماشين  آلات فوق فروخته مى  شود. [البتّه همين قطعات تا سال قبل اين خريد به طور آزاد فروخته مى  شده است] سپس قطعات خريدارى شده را به قيمت بالاترى فروختم. آن موقع اين معامله را براى خود توجيه نموده بودم ولى حالا به نظرم درست نمى آيد. خمس مبلغ اوليه  ى خريد را داده بودم و پول اوليه پاك بوده است. در مراجعه به روحانى محلّ ايشان فرمودند پول اوّليه را كنار گذاشته و بقيّه  ى مال را تخميس نمايم. حال جهت اطمينان خواهشمندم اينجانب را براى تطهير مال راهنمايى فرماييد؟

ج. اگر معامله صحيح بوده و از آن سودى برده ايد، به سود آن در زايد برمؤونه خمس متعلّق است. (براى روشن شدن حساب به وكيل اينجانب در وجوه شرعيّه مراجعه شود.)

 

لزوم پرداخت به مجتهد زنده

439. كسى كه بر تقليد از ميّت باقى است اگر خمس خود را به دفتر همان مرجع از دنيا رفته پرداخت نمايد، برئ الذمّه مى  شود؟ يا بايد به مجتهد زنده پرداخت كند؟

ج. بايد به مجتهد زنده جامع  الشّرايط بدهد.

 

جواز تعويض پولِ جدا شده براى وجوه شرعى

440. پولى را كه براى وجوه شرعيّه، جدا و تعيين شده، آيا مى  توان آن را مصرف نمود و با پول ديگر عوض كرد؟

ج. اگر مقصود فقط تعويض قبل از مصرف باشد، مانعى ندارد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS