قرض، وام و طلب

قرض، وام و طلب

 

تعلق گرفتن خمس به پول قرضى

273. اگر كسى مقدارى پول به شخصى قرض دهد و او پس از يك سال آن را برگرداند، آيا خمس به اين پول تعلق مى   گيرد؟

ج. اگر سر سال به راحتى مى   توانست وصول كند خمس دارد و گرنه جزو درآمد سال وصول است.

 

كسر نمودن مبلغ سود داده شده  ى وام از اموال خمسى

274. در صورتى كه ما وام بگيريم و سود را نيز پرداخت نماييم، در اين صورت آيا مبلغ سود داده شده را از اموال خمسى مى  توانيم كسر نماييم، به طورى كه با كسر نمودن سود داده شده از بقيه   ى اموال خمس بدهيم؟ البتّه اين در صورتى است كه با وام تجارت و كسب نموده باشيم.

ج. در صورت مشروعيّتِ گرفتن و دادن سود و اين  كه از موءنه   ى تجارت باشد مورد تخميس، باقيمانده از ربح مى   شود.

 

خمس وام ازدواج

275. آيا وام ازدواج خمس دارد؟

ج. خير، ندارد.

حكم پول قرضى در صورت تأخير بدهكار

276. خمس پول قرضى در صورت تأخير بدهكار چه حكمى دارد؟

ج. اگر بعد از سال خمسى بدهد طلبكار بايد خمس آن را بدهد، اگر از خرج سال وصول زياد آمد.

 

بدهى كه اقساط آن چند سال طول مى   كشد

277. كسى بدهى اقساطى دارد و اقساط آن چند سال طول مى   كشد، آيا مى   تواند همه   ى بدهى را از درآمد سال كسر كند؟

ج. خير، نمى   تواند.

 

پولى كه براى پرداخت بدهى كنار گذاشته مى   شود

278. شخصى به كسى بدهكار است، مقدارى پول از درآمد سال خود را براى بدهى كنار مى   گذارد ولى موفق نمى   شود تا پايان سال خمسى آن را به طلب  كار برساند، آيا به اين پول خمس تعلق مى   گيرد؟

ج. بله، خمس دارد؛ مگر اين كه اگر تخميس كند نتواند بعدا ادا كند كه ناچار از ذخيره است و خمس ندارد.

 

خمس مطالبات

279. مقدارى پول به عنوان قرض  الحسنه به كسى داده  ام و او پس نمى  دهد و سال خمسى اينجانب رسيده است، آيا بايد خمس آن را بدهم؟ اگر چند سال بعد آن را پس داد چه طور؟

ج. پس از آن كه به شما داد اگر از خرج سال وصول زياد آمد بايد خمس زيادى را بدهيد.

خمس پول اضافه آمده در حسابرسى سالانه صندوق قرض   الحسنه

280. در حسابرسى سالانه صندوق قرض   الحسنه مقدارى پول اضافه آمده است، آيا به اين مبلغ خمس تعلق مى   گيرد؟

ج. اگر مالك يا مالكين مشخّص دارد، به آن خمس تعلق مى   گيرد.

 

خمس پولى كه قرض مى   گيريم

281. شخصى پولى را قرض گرفته و سر سال خمسى قرض گيرنده مقدارى از آن يا همه  ى آن در دست قرض گيرنده موجود است، آيا خمس دارد و شخص مقروض بايد خمس آن را بدهد؟

ج. خير، پول قرض گرفته شده خمس ندارد.

 

خمس دينى كه بعد از چند سال وصول مى   شود

282. كارمند دولت هستم و مقدارى پول بابت حقوق و مزايا بر عهده دولت است كه بايد بپردازد و به عللى از جمله عدم توانايى يا مشكلات ادارى، پس از دو سال پرداخت مى  شود. آيا مبلغ مزبور جزو درآمد سال محسوب مى  گردد يا بر اساس اين  كه مربوط به دين گذشته است و سال بر آن گذشته، خمس دارد؟

ج. جزو درآمد سال وصول است.

 

احتساب بدهى شرعى سال  هاى آينده به جاى بدهى و دين مستحقّ

283. مستأجرى كه از پرداختن وجه اجاره به صاحب خانه امتناع مى   ورزد و اظهار فقر مى   نمايد، اگر در بررسى معلوم شود كه توانايى پرداخت ندارد، اكنون هم فوت شده است، آيا صاحب ملك مى   تواند بدهى او را از واجبات شرعيّه خود در سال  هاى آينده محاسبه نمايد و ذمّه مستأجر به اين وسيله آزاد گردد، در حالى كه دسترسى به ورّاث ايشان هم نداشته باشد؟

ج. اگر احتمال دهد كه ورثه از مال ميّت، وفاى دين را داشته باشند و اين كار را مى   كنند، از ورثه تفحّص كند. اگر مأيوس شد، مى   تواند احتساب كند و ميّت را برى  ءالذمّه نمايد تا تمام بدهكارى او تسويه شود.

 

خرج كردن مال خمس داده شده براى اداى قرض و جبران آن

284. فردى مقدارى پول خمس داده شده دارد يا پولى دارد كه متعلّق خمس نمى  باشد. در بين سال مقدارى از آن را به نيّت پرداخت قرض، خرج مى  كند كه از درآمد سال، آن مقدار خرج شده را جبران كند. آيا اين كار اشكال دارد؟ آيا به مبلغى از درآمد سالانه كه به جاى آن مقدار خرج شده، برداشته است خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. اشكال ندارد و در آخر سال، همان مقدار سابق پول كه مانده است، خمس ندارد.

 

دريافت قرض از كسى كه معتقد به پرداخت خمس نيست

285. اگر از شخصى پولى را به عنوان قرض الحسنه بگيريم و آن شخص معتقد به پرداخت خمس نيست، آيا گيرنده  ى قرض حقّ تصرّف در اين مبلغ را دارد؟

ج. اگر نداند كه در داخل اين، پول حرام يا خمس هست، بر او حلال است.

 

خمس پول قرض گرفته شده كه قادر بر پرداخت آن است

286. اگر مبلغى را از كسى قرض بگيريم و آن را خرج كنيم و سال خمسى ما فرا برسد، در حالى كه ما به همان مقدار كه قرض گرفته  ايم پول درآورده  ايم و قرض  دهنده مى   گويد فعلاً به آن پول احتياج ندارد، وظيفه  ى ما بابت خمس اين مقدار چيست؟

ج. اگر تا قبل از رسيدن سال آن پول را براى قرض پرداخت كند، خمس ندارد و در غير اين صورت خمس دارد.

چك  هايى كه بعد از سال خمسى وصول مى   شود

287. چك  هايى كه تاريخ آن قبل از وقت سال خمسى است ولى به علّتى بعد از سال از حساب صاحب چك برداشت شده و كسر مى  گردد، آيا خمس به آن تعلّق مى   گيرد؟

ج. مقدارى كه براى اداى بدهى در حساب بوده، مربوط به طلب  كار بوده و چك هم كه در دست طلب  كار است مربوط به قبل از سال خمسى است و خمس ندارد.

 

دين پرداخت شده در سال خمسى جزو خرج و مؤونه آن سال حساب مى   شود

288. كشاورزانى هستيم كه مى   خواهيم با وامى كه از دولت به ما داده مى   شود، چاه عميق حفر كنيم و به صورت قسطى، سال به سال وام آن را بپردازيم و سال خمسى نيز داريم، آيا اين چاه و موتور آب آن جزو سرمايه زراعت است كه بين هر سال كه اقساط وام را مى   دهيم سر سال بايد آن را حساب نموده و خمس آن را بدهيم، يا پس از تمام شدن اقساط، مجموع آن را حساب نموده، خمس آن را بدهيم يا اين  كه به آن خمس تعلّق نمى   گيرد؟

ج. ظاهر اين است كه در هر سالى هر چه از بدهكارى پرداخت شود، مستثنى مى  گردد و داخل مؤونه آن سال مى   شود و سرمايه   ى مورد نياز هم خمس ندارد.

 

داشتن طلب و بدهى چند برابر آن طلب

289. اگر كسى از عدّه  اى مقدارى طلب دارد و چند برابر آن بدهكار است، آيا به محض وصول، خمس به آن تعلّق مى   گيرد؟

ج. اگر سال بر آن گذشته، خمس آن به محض وصول بايد پرداخت شود، اگر سر سال به راحتى مى   توانسته وصول كند؛ وگرنه جزو درآمد سال وصول است.

مبلغ اضافى آخر سال در صورت داشتن قرض

290. اگر انسان در آخر سال، مبلغى موجودى داشته باشد ولى قرض هم دارد و آن را براى مؤونه و خرج همان سال قرض كرده باشد، در صورت اداى قرض با اين پول آيا اين پول جزو خرج و مؤونه محسوب مى   گردد؟

ج. اگر قرضش را با آن پول ادا كند، جزو مؤونه است و اگر ادا نكند بايد خمس موجودى را بدهد، مگر اين  كه اداى دين در سال بعد متوقّف بر ندادن اين خمس باشد كه در اين  صورت خمس ندارد و مى   تواند احتياطا آن را نزد شخصى به عنوان اداى دين، امانت بگذارد.

 

كسر بدهى

291. شخصى كه مقروض است و زمان پرداخت آن، بعد از سال مالى است، آيا مى   تواند در حساب سال، آن مقدار قرض را كسر كند و باقيمانده را حساب نمايد؟

ج. چون در بين سال ادا نكرده نمى   تواند كسر كند، مگر مثل مسأله قبلى باشد.

 

كسر قرض از موجودى

292. كسى كه تاكنون حساب سال نداشته است، اكنون مى  خواهد خمس اموال خود رابپردازد. مقدارى بابت خرج زندگى و مبلغى هم جهت تهيه   ى سرمايه مقروض است. آيا قرضش از موجودى كسر مى   شود؟

ج. اگر قرضش را بپردازد كسر مى   شود.

 

كسى كه مقدار بدهى   اش از دارايى او بيشتر است

293. كسى كه حساب سال دارد و هر سال خمس اموالش را مى   دهد. اگر در پايان سالش مقدار قرض او بيشتر از مقدار داراييش باشد، آيا خمس آن مقدار از داراييش را بايد بپردازد؟

ج. اگر دارايى را براى اداى دين لازم دارد و درآمد سال بعد كفاف پرداخت دين را نمى   كند، مى   تواند در آن صرف كند و خمس ندهد.

 

اضافه آمدن موادّ غذايى و داشتن قرض

294. كسى كه براى خرج سالش قرض كرده است، در آخر سال مقدارى از موادّ غذايى اضافه آورده است. آيا بايد خمس آن را به همراه بقيّه   ى درآمدها بپردازد يا بدهى سال از قيمت آن كسر مى   شود؟

ج. با اذن حاكم شرع مى   تواند كسر كند و اگر اين موادّ را از همان مالِ قرض كرده تهيّه كرده، خمس ندارد.

 

پول قرض يا بورسيه به دانشجو

295. پولى را كه دانشگاه  ها به دانشجويان به عنوان قرض يا بورسيّه مى  دهند كه بعدا به تدريج پس گرفته مى   شود با گذشت سال، خمس دارد؟

ج. مال قرضى خمس ندارد و امّا حقوقى كه به دانشجو داده مى   شود، اگر صرف مؤونه نشود، خمس دارد.

 

وصول طلب بعد از سال و بدهكار بودن

296. طلب  كارى پس از گذشت سال خمسى   اش، طلبش را وصول مى   كند ولى در آن سال گذشته، به همان مقدار بدهكار بوده است و پس از وصول، پول را به جاى قرضش مى   دهد. آيا بايد خمس آن را بپردازد؟

ج. اگر سر سال به راحتى متمكن از وصول آن نبوده، خمس ندارد.

 

خمس پس  انداز براى اداى قرض

297. اگر فردى قرضى داشته باشد كه براى اداى آن به صورت تدريجى تا چند سال بايد پس انداز كند، در چه صورت آن مقدار خمس ندارد؟

ج. اگر قرضى دارد كه براى اداى آن بايد تدريجا تا چند سال جمع كند، جزو مؤونه حساب مى   شود و اگر در آخر سال مقدار جمع شده را نزد حاكم شرع يا شخص ديگرى براى اداى دين امانت بگذارد، موافق احتياط است.

 

مطالباتى كه سر سال وصول نشده

298. در صورتى كه كارمندى از دولت يا اشخاصى مطالباتى داشته باشد كه تا سر سال خمسى وصول نكرده باشد، آيا پس از وصول خمس به آن تعلّق مى   گيرد؟

ج. اگر سال قبل امكان وصول نداشته، جزو درآمد سال وصول است.

 

كمك و قرض به داماد مستحق و خمس آن

299. آيا جهت كمك به داماد مستضعف مى   توان به او قرض داد و آيا به اين پول خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. قرض دادن مانعى ندارد، بلكه پسنديده است؛ ولى اگر سر سال خمسى، مى  تواند به راحتى از او بگيرد، خمس دارد.

 

خمس وام

300. اگر عدّه   اى به قصد تشكيل صندوق قرض   الحسنه مبلغى را ماهيانه از حقوق خود پس  انداز كنند تا بعد از يك سال به همديگر وام بدهند، آيا به اين مبلغ بعد از گذشت يك سال خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. اگر فقط براى قرض دادن و قرض گرفتن پس  انداز مى   شود خمس دارد و پرداخت آن بر مالك است. بله، اگر پس  انداز براى مؤونه   ى زندگى باشد، به شرحى كه در مسأله   ى 1391 رساله آمده، خمس ندارد.

منافع صندوق قرض   الحسنه

301. آيا به صندوق قرض الحسنه   اى كه با آن تجارت مى   كنند و درآمد آن به نفع خود صندوق است و ملك شخصى و قابل ارث نمى  باشد، خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. مانند مالكيّت دولت و هيأت است كه ملك جهت است. پس منافع صندوق خمس ندارد؛ زيرا در خمس بايد ملك شخصى باشد.

 

پول وديعه

302. شخصى مبلغى پول از كسى گرفته تا براى او كارى انجام دهد و سال خمسى او (شخص پول گيرنده) فرا رسيده، در حالى كه مقدارى از پول  ها باقى مانده و هنوز در مقابل آن كار نكرده است، آيا به اين پول خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. اگر به عنوان وديعه در دست او است و مالك آن نيست، بر او خمس واجب نيست وگرنه با ساير شرايط، واجب است هر چند كار آن را انجام نداده باشد.

 

خمس پولى كه وام گرفته   ايم

303. شخصى وام گرفته است كه عين آن موجود است و اقساط آن را از پولى كه متعلّق خمس نمى   شود، ـ مثل ارث يا شهريه ـ پرداخته است، آيا به اين وام خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. خمس ندارد.

 

خمس وامى كه با قناعت كردن اقساط آن پرداخت مى   شود

304. اگر كسى وام بگيرد و با قناعت كردن بتواند اقساط آن را پرداخت كند و پول وام را صرف درختكارى كند، آيا به اين مبلغ وام، خمس تعلق مى   گيرد؟ مراد از قناعتى كه تكليف خمس را بر مى   دارد چيست؟

ج. قناعت، تكليف خمس را بر نمى   دارد ولى مورد وام مزبور خمس ندارد.

خمس مواد غذايى باقيمانده سر حساب سال خمسى در صورت مقروض بودن

305.اگر سال خمسى فرا برسد و مقدارى از مواد غذايى كه از درآمد سال تهيه شده است، مصرف نشده باشد و از طرف ديگر براى تأمين ساير مخارج زندگى (شامل مواد غذايى، پوشاك و...) مقروض باشيم به طورى كه مبلغ قرض و بدهى خيلى بيشتر از مواد غذايى مصرف نشده باشد. آيا بايستى قيمت مواد غذايى محاسبه گردد و خمس آن پرداخت شود يا خمس ندارد؟

ج. بله، بايد خمس موادّ خوراكى داده شود و بدهى و قرض از موجودى كسر نمى   شود؛ مگر مصداق مسأله   ى 1400 رساله باشد.

 

خمس وامى كه براى سرمايه قرار دادن گرفته مى   شود

306. شخصى از صندوق قرض   الحسنه وام گرفته و به عنوان سرمايه قرار داده است. آيا بايد خمس وام را بپردازد يا اين كه تا تمام وام بازپرداخت نشده است خمس ندارد؟

ج. اصلاً سرمايه  ى مورد نياز زندگى خمس ندارد.

 

پول مخمّسى كه قرض داده مى   شود و بدهكار آن را از پول غيرمخمس پس مى   دهد

307. اگر پول مخمّس (خمس داده شده) قرض داده شود و مقترض (بدهكار) از منافع كسب سالش قرض را ادا كند و يا از پول غير مخمّس پرداخت كند، آيا طلب  كار بعد از وصول بايد خمس آن را پرداخت كند؟ آيا اساسا لازم است در اين خصوص تفحص و تحقيق شود يا نه؟

ج. تفحص و تحقيق لازم نيست و تا يقين به تعلق خمس به عين مالِ پس داده شده ندارد، خمس آن لازم نيست.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS