هبه و هديه

هبه و هديه

 

مراد از هبه و هديه   اى كه خمس دارد

177. اين كه فرموده  ايد هبه و بخشش (مثل هديه و جايزه و...)، بنابر احتياط خمس دارد آيا مراد هديه و بخششى است كه چيز كم و كوچكى به حساب نيايد يا اين كه فرق نمى  كند، چه كم باشد چه زياد؟ در صورت اوّل (كه مراد هبه و هديه زياد و ارزشمند است) اگر هبه و هديه   اى كه كم ارزش است به تدريج ارزشمند شود چه طور؟

ج. فرق نمى   كند، مگر سيره  ى قطعيه بر خلاف آن باشد.

 

بخشش مال خمس نداده به همسر

178. مردى مال متعلّق خمس را به زنش مى  بخشد. تكليف خمس آن مال چيست؟ كدام  يك بايد آن را بپردازد؟

ج. اگر شرط نكرده كه زن خمس آن را بدهد، ظاهر حال اين است كه مرد ضمان خمس را به ذمّه گرفته كه از مال ديگر بپردازد، ولى اگر زن بداند كه او خمس آن را نمى  پردازد بر زن واجب است بدهد.

 

كادويى كه نياز ندارد

179. اگر كادويى دريافت كرده كه فعلاً به آن كادو نياز ندارد؛ بلكه در آينده، مثلاً دو سال ديگر مورد احتياج مى  شود، آيا بايد خمس اين كادو را بدهد؟

ج. در صورت نياز خمس ندارد، اگر آن موقع نمى   تواند تهيه كند.

هديه   هاى زياد آمده

180. به هديه   هايى كه از چندين سال پيش تاكنون جهت تعويض منزل و تولّد و... دريافت كرده  ايم كه بيشتر شامل ظروف چينى و بلور است، آيا در صورت عدم استفاده در سال مالى، خمس تعلّق مى   گيرد؟ و آيا مى  توان به اين نيّت كه براى جهيزيه   ى دختر يا وسايل زندگى پسر باشد كنار گذاشت؟

ج. مى   توان به آن نيّت تا قبل از گذشت سال كنار گذاشت.

 

كسى كه مرجع او خمس هبه و هديه را واجب نمى   دانسته

181. فردى مقلّد مرجع تقليدى بوده است كه قايل بوده هبه و هديه خمس ندارد. وى با توجه به اين فتوا، همين طور خمس هبه را نمى  داده است. مرجع تقليد مذكور فوت مى   كند. آيا پس از فوت وى، ذمّه مقلّد مذكور به خمس مشغول است؟

ج. اشتغال ذمه به خمس ندارد ولى در صورت بقاى عين آن و رجوع به مرجعى كه قايل به خمس است، به وظيفه   ى فعليه عمل مى   كند.

 

دستبندى كه براى هديه جلوتر خريده مى   شود

182. مادر شخصى دستبند طلا به نام او خريده كه هنگام ازدواج به همسرش هديه دهد، آيا پس از گذشت سال، خمس آن واجب مى   شود؟

ج. اگر سال  هاى طولانى طول نكشد، خمس ندارد.

 

مبلغ پرداختى بنياد شهيد به خانواده شهدا

183. آيا مبلغ پرداختى بنياد شهيد به خانواده شهدا هديه محسوب مى   شود يا درآمد و آيا خمس دارد؟

ج. هديه محسوب مى   شود و در زايد بر مؤونه على الاحوط خمس دارد.

هديه از راه حرام

184. اگر هديه از راه حرام باشد يا قبلاً به آن خمس تعلق گرفته باشد، حكمش چيست؟

ج. هديه گيرنده نبايد آن را بگيرد مگر اين كه مال حرام را به صاحبش برساند و خمس مال متعلق خمس را بپردازد.

 

خريد هديه براى بعد از سال خمسى

185. اگر اوّل سال خمسى شخصى، اوّل فروردين باشد و در اسفند اجناسى خريدارى كند تا ايّام عيد به بستگانش هديه بدهد، آيا به اين اجناس خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. اگر نمى   تواند، آن مقدار را از ارباح سال آينده بدهد و راهش اين است كه ـ مثل جهيزيه و فيش حجّ ـ ، آن  ها را از قبل تحصيل كند خمس ندارد، ولى اگر در آن مورد مصرف نشد، بايد خمس همه را بدهد.

 

پارچه خريدارى شده براى همسر

186. آيا به پارچه   اى كه شوهر جهت تهيه لباس براى همسرش خريدارى مى  كند و سال بر آن مى   گذرد، خمس تعلّق مى   گيرد؟ در صورتى كه پاسخ مثبت باشد، چه كسى بايد خمس را بدهد؟

ج. اگر جهت نياز بالفعل خريدارى شده و مانعى از دوخت آن پيش آمده، خمس ندارد و در صورت تعلق خمس، مالك بايد خمس آن را بدهد.

 

خمس پولى كه به همسر بخشيده شده

187. خانمى منزلش را مى   فروشد و پول آن را به شوهرش هبه مى  كند. آيا به اين هبه خمس تعلّق مى   گيرد؟

ج. اگر از سابق متعلق خمس نبوده و اين هبه زايد بر شأن او نباشد، خمس ندارد.

خمس سود مالى كه هبه است

 

188. مقدارى پول به من بخشيده شده و هديه شده است و آن  ها را در بانك گذاشته   ام و هر سال مقدارى سود مشروع به آن  ها تعلّق گرفته است، آيا خمس اين سودها را بايد بپردازم يا اين سود هم مثل اصل پول هديه شده، خمس ندارد؟

ج. سود آن پول، خمس دارد؛ همان گونه كه اصل آن پول هم كه هديه است، بنابر احتياط واجب خمس دارد.

 

ملاك شأنيت در هديه دادن

189. كسى قبل از رسيدن سال خمسى  اش براى فرزندان زير يازده ساله   اش خانه   اى تهيه كرده و به آن  ها هديه كرده است مى   فرمايند اگر شرايط شغلى و شأنى اين فرد مناسب با تهيه خانه براى فرزندان زير يازده سال نباشد، لازم است خمس قيمت فعلى ساختمان را بپردازد يا اگر نمى   تواند دستگردان كرده و به تدريج بپردازد. حال سؤال بنده اين است ملاك شأنيت چيست؟ مثالى بزنيد براى كسى كه شأنيت تهيه خانه براى فرزندان زير يازده سال خود را دارد تا مسأله روشن شود؟

ج. ملاك شأنيت، خود آن شخص و شأنيت خانوادگى او است.

 

هبه كردن چيزى كه متعلّق خمس است

190. اگر كسى چيزى كه متعلّق خمس است به ديگرى ببخشد، آيا بر شخص گيرنده واجب است خمس آن را بپردازد؟

ج. بله، واجب است اگر دهنده از مال ديگر نمى   پردازد.

 

خمس هديه از طرف كسى كه قائل به وجوب خمس هديه نيست

191. چنان  كه فردى چيزى را به ديگرى داده و چون هديه دهنده مقلّد كسى است كه در هديه و بخشش قائل به خمس نيست، علم وجود دارد كه خمس آن پرداخت نشده است. آيا ملك گيرنده مى   شود و آيا وى بايد خمس آن را بدهد؟

ج. بايد بدهد، بنابر احوط.

 

پول  هايى كه پدر به فرزند مى   پردازد

192. آيا پول و خوراك و پوشاكى كه پدر به فرزند خود به عنوان كمك   هزينه   ى تحصيلى يا هر عنوان ديگر مى   دهد خمس دارد يا خير؟

ج. احكام هبه را دارد كه در زايد بر مؤونه خمس دارد، على الاحوط.

 

خمس هديه   اى كه به طفل داده مى   شود

193. اگر ولىّ طفل مقلد مجتهدى باشد كه خمس هديه را واجب نمى   داند، آيا پرداخت خمس هديه   اى كه به بچه مى   دهند بر ولىّ واجب است؟

ج. خير، واجب نيست.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS