مازاد بر مخارج و احتياج

مازاد بر مخارج و احتياج

 

خمس وسايل مستعمل

35. آيا به وسايلى كه انسان قبلاً از آن‏ها استفاده كرده و مستعمل است، مانند كفش زمستانى، لباس‏هاى مختلف و لباس‏هاى كهنه‏اى كه قصد استفاده از آن‏ها را ندارد، خمس تعلق مى‏گيرد؟

ج. اگر سال بر آن‏ها بگذرد و قيمتى داشته باشد، احتياطا خمس آن‏ها را بدهد.

 

پرداخت خمس اموال بدون اجازه‏ى شوهر

36. زن مى ‏داند كه شوهرش خمس نمى د ‏هد، آيا مى ‏تواند بدون اجازه ‏ى شوهر، خمس چيزى را كه در خانه از مخارج سال اضافه آمده، بپردازد؟

ج. خير، نمى ‏تواند مگر به اندازه‏ ى مورد استفاده ‏ى خود زن باشد.

 

خمس منزل اضافه بر منزل مورد نياز

37. شخصى ساكن روستا است و در شهر خانه ‏اى خريدارى كرده و يك اطاق آن را براى استفاده خود ـ براى مواقعى كه به شهر مى ‏رود ـ اختصاص داده و بقيه را اجاره داده است، آيا به خانه مزبور خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. بله، تعلق مى ‏گيرد؛ مگر اين كه داشتن خانه در شهر مورد نياز او بوده و به مال الاجاره آن در معيشت محتاج باشد.

اجناسى كه در طول سال اتفاقا مورد استفاده قرار نمى‏گيرد

38. آيا به اشيا و اجناسى مثل لباس و جانماز و تسبيح و مهر و... كه در طول سال مورد استفاده قرار نگرفته، خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. اگر معرضيّت براى استفاده داشته باشد، خمس ندارد.

 

خمس وسايل خريدارى شده از درآمد

39. كسى از درآمد كارش وسايلى مانند ماشينِ سوارى، يخچال، تلويزيون يا لوازم زندگى ديگر كه در اين زمان مورد استفاده قرار مى ‏گيرد تهيه مى ‏كند؛ خمس اين‏ها چگونه است؟

ج. خمس، پس از اخراج لوازم سال است.

 

پارچه ‏هاى اضافى

40. خانم‏ها معمولاً بر اساس احتياج به لباس، مقدارى پارچه مى‏خرند كه در موقع فراغت لباس تهيه كنند كه به علّت اشتغالات جنبى موفق به دوختن لباس نمى‏شوند و سال بر آن مى‏گذرد. آيا آن پارچه‏ ها خمس دارد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، چه كسى بايد خمس را بدهد؟

ج. آن‏چه در طول سال مصرف نشده، بايد خمس آن داده شود و بايد مالك پارچه‏ها خمس بدهد؛ مگر آن كه مورد نياز بالفعل بوده و مانع از دوخت آن پيش آمده باشد.

 

خمس فرشى كه بعد از سه سال استفاده شده

41. پنج سال قبل فرشى را خريدارى نموده‏ام و بعد از سه سال مورد استفاده واقع شده است. آيا خمس بدان تعلّق گرفته است يا خير؟ و بر فرض تعلّق، قيمت فعلى ملاك است يا قيمت قبل؟

ج. اگر فرش مورد حاجت بوده، هر چند به اين صورت كه بعدا مورد حاجت مى ‏شود و بايد فعلاً براى احتياج آينده آن را تهيّه كند، خمس واجب نشده است، و بر فرض تعلّق خمس، احتياطا در تعيين قيمت، با رجوع به فقيه يا وكيل او مصالحه شود.

 

مجلاّت

42. مجلاّت ماهنامه‏ اى تهيّه شده و بعد از استفاده ‏ى مختصر بدون استفاده مانده و يك سال بر آن گذشته. آيا خمس آن‏ها پرداخت شود؟

ج. اگر ماليّت دارد و ديگر مورد نياز او نيست، خمس دارد بنابر احوط.

 

جزوات درسى

43. جزوات درسى كه دانشجويان براى خود مى ‏نويسند يا توسّط دانشگاه به صورت مجانى در اختيارشان قرار مى ‏گيرد ممكن است بيش از يك سال بماند و از آن‏ها استفاده نشود. ولى در مقاطع فوق ‏ليسانس حتما مورد استفاده قرار مى ‏گيرد، آيا به اين جزوات خمس تعلّق مى ‏گيرد؟

ج. خمس ندارد.

 

كتاب‏هاى اهل علم

44. آيا به كتاب‏هاى اهل علم كه خريدارى شده و بعضى از آن‏ها ممكن است هيچ‏گاه مورد استفاده قرار نگيرد، خمس تعلّق مى ‏گيرد؟

ج. اگر در معرض استفاده باشد، خمس ندارد.

 

خمس كتاب

45. آيا به كتابى كه قبلاً از آن استفاده كرده و حالا به آن احتياجى ندارد خمس تعلّق مى ‏گيرد؟

ج. اگر هيچ احتياجى ندارد، خمس دارد؛ بنابر احوط.

خمس لوازم‏التّحرير

46. كسانى كه در آخر سال خمسى مقدارى لوازم ‏التحرير و... كه مورد نيازشان در سال آينده است زياد مى‏آورند، آيا بايد خمس آن‏ها را بدهند؟

ج. با ساير چيزهاى زياد آمده ـ مثل خوراكى ـ فرقى ندارد.

 

خمس مواد غذايى

47. مواد غذايى كه به صورت كوپنى يا سهميه ‏اى و ارزان تهيه مى ‏شود، سر سال خمسى چگونه بايد قيمت آن‏ها را حساب كرد؟

ج. به قيمت فعلى بازار محاسبه شود.

 

مازاد مواد غذايى و حبوبات

48. آيا به مازاد مواد غذايى و حبوباتى كه سر سال خمسى درخانه باقى مانده است خمس تعلّق مى ‏گيرد و بر فرض تعلّق، بايد قيمت خريد محاسبه شود يا به قيمت روز بازار؟

ج. خمس دارد و بايد به قيمت فعلى بازار محاسبه شود؛ مگر اين كه از مصاديق مسأله 1400 رساله باشد.

 

خمس منزل دو طبقه

49. شخصى داراى منزلى دو طبقه است كه طبقه‏ ى پايين آن مازاد بر احتياج است. مى ‏خواهد خمس آن را بدهد. زمين آن چگونه حساب مى ‏شود؟

ج. فقط خمس طبقه ‏ى پايين را بايد بدهد و زمين جزو مؤونه است.

 

خمس مصالح ساختمانى كه سال بر آن‏ها گذشته است

50. آيا مصالح ساختمانى كه شخص به علت نداشتن قدرت مالى نتوانسته است آن‏ها را در تعمير يا نوسازى منزل خود استفاده كند و سال خمسى او فرا رسيده است بايد خمس آن‏ها را بپردازد؟

ج. اگر آن مصالح را تا آخر عمر، صرف آن تعميرات كند، خمس ندارد.

 

خمس اموالى كه براى عزادارى محرم جمع شده و زياد آمده

51. مقدارى قند و برنج و مبلغى پول براى عزادارى محرم جمع شده و زياد آمده كه در سال آينده مصرف مى‏شود، آيا خمس آن‏ها واجب است؟

ج. خير، واجب نيست.

 

خمس وسيله ‏اى كه براى خريدن وسيله ديگر فروخته مى ‏شود

52.كسى بين سال خمسى چيزى را براى رفع احتياجات خود و خانواده ‏اش خريدارى مى ‏كند و بعد از سال خمسى آن را مى ‏فروشد تا چيز ديگرى تهيه كند و يا وسيله بهتر از آن را بخرد اگر به آن وسيله ديگر هم نياز داشته باشد، آيا به پول فروش آن وسيله اوّل خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير، نمى ‏گيرد.

 

بخشش پول به فرزند و نگه‏داشتن آن

53. پدرى مقدارى پول به فرزندش بخشيده است ولى مى ‏گويد بايد در دست خودم باقى بماند تا موقعى كه مناسب بدانم به تو بدهم. آيا سر سال كه شد، خمس آن بر فرزند است يا پدر؟

ج. تا وقتى كه تحويل فرزند نداده، خمس آن بر پدر واجب است.

 

فروش منزل مورد نياز خود و نگهدارى پول آن براى خريدن منزل مناسب

54. شخصى منزل مسكونى مورد نياز خود را مى ‏فروشد و پول آن را به عنوان تضمين قرارداد خريد خانه مى‏گذارد و يا نزد خود نگه مى ‏دارد تا موقع مناسب خانه مناسب با شأن خود بخرد، آيا به اين پول خمس تعلّق مى ‏گيرد؟

ج. خير، تعلق نمى ‏گيرد.

 

تعويض خانه بزرگ با خانه‏اى كوچك‏تر و دريافت اختلاف قيمت

55. اگر كسى خانه بزرگ خود را با خانه ديگرى تعويض كرده و مقدارى پول نيز دريافت كند، آيا به اين پول خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. اگر آن پول زايد بر مؤونه باشد، خمس دارد.

 

فروش قسمتى از سرمايه كسب يا ابزار كار براى خريد خانه مورد نياز

56. اگر كسى قسمتى از سرمايه كسب يا ابزار كار خود را براى خانه بفروشد آيا بايد خمس پول حاصل شده را بپردازد؟

ج. خير، لازم نيست.

 

خانه‏ اى كه قبل از فروش خانه ‏ى اوّل خريده مى ‏شود

57. اگر كسى خانه مسكونى دارد و خانه ديگرى خريدارى كند به صورت نسيه كه بعدا با فروش خانه مسكونى خود قيمت آن را پرداخت كند، اگر خانه مسكونى فروخته شده را از پول خمس داده شده، خريدارى كرده باشد، ولى زيادى قيمت پيدا كرده باشد، آيا بر سود و اضافه قيمت حاصل شده خمس تعلق مى‏گيرد؟

ج. اگر اضافه را به مصرف منزل مورد حاجت يا مصرف ديگر مورد نياز برساند، خمس ندارد.

 

خمس پول حاصل از فروش وسايل ضرورى زندگى بعد از رسيدن سال خمسى

58. اگر كسى قبل از فرا رسيدن سال خمسى وسايل ضرورى زندگى خود را خريدارى كند و تصميم داشته باشد بعد از فرا رسيدن سال آن‏ها را بفروشد، آيا بايدخمس آن‏ها را بپردازد؟ و آيا فرق بين اين كه از اوّل قصد فرار از خمس را داشته يا نه وجود دارد؟

ج. خير، خمس ندارد.

 

خانه خريدارى شده قبل از سال خمسى كه بعد از سال خمسى تخليه مى ‏شود

59. خانه ‏اى را براى استفاده شخصى از درآمد سال خريدارى كردم ولى فروشنده گفته است 3 ماه بعد خانه را تخليه مى‏كنم. اكنون سال خمسى اينجانب رسيده است و هنوز خانه در دست فروشنده است. آيا به اين خانه خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير، خمس ندارد.

 

خريد و فروش زمين براى تهيه خانه

60. شخصى زمينى را براى ساختن خانه خريده و آن را فروخته تا خانه خريدارى كند، آيا به پول اين زمين خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير، خمس ندارد.

 

فروش منزل و خريد مغازه

61. اگر فردى منزل مسكونى خود را بفروشد و قبل از رسيدن سال خمسى با وجه مذكور، مغازه‏اى جهت امرار معاش بخرد، آيا بايد خمس آن را بپردازد؟

ج. در صورتى كه به اصل پول خمس تعلّق نگرفته بوده، تبديلات هم خمس ندارد.

 

نحوه احتساب خمس در صورت ساختِ خانه با پول خمس داده نشده

62. كسى تدريجا خانه مسكونى از پول غير مخمّس ساخته است. حال مى‏خواهد خمس بدهد، همان پول خرج شده را بايد خمس بدهد يا قيمت امروز را؟

ج. خمس وجوه مصرف شده را اگر متعلّق خمس بوده است بايد تأديه نمايد.

 

خمس مال گرو نگه داشته شده

63. اينجانب منزلى خريدارى كردم چون سند آن آماده نبود، مبلغى از پول آن را به عنوان گرو نزد خود نگه داشتم تا سند آماده شود؛ ولى سند آماده نشد و سال خمسى ‏ام رسيد، آيا به اين مقدار پول گرويى خمس تعلّق مى ‏گيرد؟

ج. ظاهرا خمس ندارد.

 

رهن كردن منزل و خمس رهن

64. آن‏چه امروزه مرسوم است كه پولى به صاحب خانه مى ‏دهند و در مقابل آن در خانه سكونت مى ‏كنند و به آن رهن منزل مى ‏گويند، در چه صورت صحيح است و آيا صاحب پول بايد پس از گذشت سال خمس آن پول را بپردازد؟

ج. در صورتى كه ضمن اجاره شرط قرضى كرده باشد و معامله متعارف باشد، اشكالى ندارد و اگر بدون اين پول نياز مسكن او تامين نمى ‏شود، اين قرض خمس ندارد؛ حتى اگر چند سال در دست صاحب منزل باقى بماند.

 

خريدارى منزل براى فرزند

65. فرزند اينجانب قرار است جهت تحصيل، چند سال به شهر ديگرى برود، آيا به خانه ‏اى كه براى استفاده او در آن شهر خريدارى مى ‏كنم، خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. ظاهرا خمس ندارد.

 

منزل شخصى كارمندانى كه از منزل سازمانى استفاده مى ‏كنند

66. اينجانب در اداره ‏اى به كار مشغولم. از طرف اداره، خانه ‏اى در اختيارم گذاشته شده؛ است ولى چون خانه شخصى ندارم، از درآمد سال خود خانه ‏اى تهيه كرده‏ام تا پس از بازنشستگى از آن استفاده كنم، آيا به اين خانه خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. ظاهرا خمس ندارد.

 

تهيه زمين و ساختن خانه در چند سال

67. تهيه خانه مورد نياز براى اينجانب مقدور نيست، آيا مى ‏توانم از درآمد امسال خود زمينى تهيه كنم و در سال‏هاى آينده هر وقت پول داشتم در آن خانه بسازم يا اين كه خمس زمين را بايد بدهم؟

ج. در صورتى كه مسأله 1391 رساله شامل آن شود، خمس ندارد.

 

وام گرفتن براى تهيه خانه

68. شخصى براى ساختن خانه مورد نياز خود مقدارى وام گرفته است، آيا با فرا رسيدن سال خمسى بايد خمس اين پول را بپردازد؟

ج. خير، خمس ندارد.

 

وام گرفتن جهت تهيه خانه مورد نياز

69. اينجانب كارمندم، جهت خريد خانه از اداره خودم مبلغى وام گرفته و به حساب بانك مسكن واريز كردم تا بتوانم در سال‏هاى آينده با گرفتن وام مسكن خانه‏ اى تهيه كنم. حال با توجه به اين كه اقساط اين پول از حقوقم كسر مى ‏شود و بقيه حقوق نيز به زندگى من كفاف نمى ‏دهد، آيا بايد خمس اين پول را بپردازم؟

ج. خمس ندارد.

 

پس‏انداز كارمندان براى تهيه خانه مورد نياز

70. معلمى هستم كه با پدر و مادرم زندگى مى ‏كنم و هر ماه مبلغى از حقوق خود را پس‏انداز مى‏كنم تا بتوانم براى خود در سال‏هاى آينده مسكن تهيه كنم، آيا به اين پول خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير، تعلق نمى ‏گيرد.

 

خمس پول مصرف شده در تعميرات مسكن

71. اينجانب داراى خانه ‏اى هستم كه آن را اجاره داده ‏ام، آيا به پولى كه صرف تعميرات منزل مى ‏كنم همانند اصل خانه خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. اگر به اجاره بهاى آن خانه براى امرار معاش نياز داريد، آن پول تعمير مثل اصل خانه خمس ندارد.

 

پس‏انداز و تجارت براى تهيه خانه

72. اگر پولى را براى خريد خانه پس‏انداز كند و بعد از دو يا سه سال، آن را در تجارت اندازد كه از مجموع آن پول و درآمد حاصله ‏ى آن مسكنى مناسب بخرد. وظيفه‏ى خمس آن چيست؟

ج. خمس ندارد.

73. در مورد مسأله‏ ى 1391 رساله ‏ى حضرت عالى، چيزهايى كه در زندگى به آن احتياج دارد شامل خريد خدمت سربازى هم مى ‏شود؟

ج. بله، مى ‏شود.

 

خمس منزلى كه به اجاره بهاى آن نياز هست

74. شخصى دو خانه دارد كه در يكى ساكن است و خانه ديگر را اجاره داده و از درآمد آن امرار معاش مى ‏كند كه بدون اجاره بهاى آن خانه، خرج زندگيش تأمين نمى ‏شود، آيا به خانه‏ ى دوم خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير.

عدم تعلّق خمس به پس‏انداز براى خريد مسكن

75. مكلّفى، پولى را براى خريدارى مسكن تا چند سال پس انداز كرده است. آيا خمس دارد؟

ج. خمس ندارد.

 

خمس پول صرف شده در سنگ كارى و رنگ منزل براى افزايش اجاره بها

76. اينجانب داراى خانه ‏اى هستم كه آن را اجاره داده‏ام و براى افزايش اجاره بهاى آن، تعميراتى مانند: سنگ كارى و رنگ و... در آن انجام داده ‏ام در حالى كه به اجاره بهاى آن براى مخارج زندگى نياز دارم، آيا به پولى كه صرف تعميرات و نوسازى كرده ‏ام خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير.

 

خمس منزل مسكونى كه اجاره داده مى ‏شود

77. اينجانب خانه ‏اى براى سكونت خود تهيه كردم، پس از مدتى كه در آن سكونت داشتم به جهت دور بودن فاصله خانه تا محل كارم ناچار شدم خانه را اجاره داده و با اجاره بهاى آن در محلى نزديك به محل كارم خانه ‏اى اجاره كنم آيا به خانه من خمس تعلق مى ‏گيرد؟

ج. خير، تعلق نمى ‏گيرد.

 

اجاره بهاى ماه‏هاى سال خمسى موجر كه بعد از سال خمسى وصول مى‏شود

78. اگر مستأجر هنگام پرداخت اجاره، قدرت پرداخت نداشته باشد و پس از حلول سال خمسى موجر آن را بپردازد، اين پول داخل درآمد سال بعد موجر است يا همان سال قبل؟

ج. آن پول جزو درآمد سال بعد موجر مى ‏شود.

كسى كه فعلاً به خانه‏ ى خود نياز ندارد

79. شخصى خدمتكار مدرسه است. وى خانه ‏اى شخصى داشته كه در آن زندگى مى ‏كرد. پس از مدتى او را سرايدار كردند و او از منزل شخصى، به مدرسه تغيير مسكن داد. با توجه به اين‏كه پس از پنج يا شش سال او را از مدرسه بيرون مى ‏كنند و بالاخره به خانه‏ اش بر مى ‏گردد، آيا منزلش كه پنج سال محل زندگى او نبوده است، خمس دارد؟

ج. منافع سال‏هايى كه نيازمند به انتفاع از عين يا مال الاجاره آن نيست، احتياطا خمس آن‏ها را بدهد.

 

خمس مال ‏الاجاره

80. فردى خانه ‏اى را براى سكونت ساخته است ولى بعدا از مورد نياز خارج شده و آن را اجاره داده است. آيا به مال الاجاره خمس تعلّق مى ‏گيرد؟

ج. اگر مال الاجاره‏اش مورد احتياج در مؤونه است، خمس ندارد وگرنه خمس دارد.

 

وجوب پرداخت خمس عين خالى از منافع

81. كسى عين خانه ‏اى را بدون منافع آن به ديگرى مصالحه كرده است و منافع آن را تا آخر عمر براى خودش قرار داده. اكنون سال خمسى طرف مصالحه كه مالك عين خانه (بدون منافع) شده است رسيده، آيا بايد خمس اين خانه را بدهد؟

ج. چون خود عين مملوكيّت دارد، اگر زايد بر مؤونه ‏اش باشد، بايد خمس آن را بپردازد.

 

اجاره دادن يك طبقه از منزل مسكونى

82. اگر شخصى منزل دو طبقه داشته باشد كه يك طبقه‏ى آن را خودش سكونت داشته و طبقه ‏ى ديگر را اجاره داده است، آيا اين شخص بايد خمس طبقه‏ اى را كه اجاره داده بپردازد؟

ج. اگر به درآمد اجاره ‏ى آن نياز دارد، خمس ندارد.

 

پول پس انداز شده جهت خريد مسكن

83. اگر كسى پولى جهت خريد مسكن پس‏انداز نمايد تا پس از مدتى منزلى خريدارى كند، آيا پس از يك سال خمس به آن تعلق مى ‏گيرد؟ اگر در طول اين مدت براى مصارف ديگر از آن پول مصرف كند چه حكمى دارد؟

ج. بنابر مسأله 1391 رساله، خمس ندارد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS