2. قبله

2. قبله

 

انحراف اندك از قبله

40. اگر نمازگزار مقدار كمى از قبله منحرف باشد، براى نماز اشكال دارد؟

ج. عمدا نبايد منحرف باشد، مگر به اندازه‏ى پهناى يك انگشت كه بخشوده است.

 

انحراف از قبله به صورت سهوى

41. كسى بعد از اتمام نمازش مى ‏فهمد كه مقدارى از قبله منحرف بوده، در اين صورت نماز او چه حكمى دارد؟

ج. اگر انحراف او بيشتر از طرف راست و طرف چپ قبله بوده است، در صورتى كه داخل وقت نماز متوجه شود، بايد دوباره بخواند و اگر وقت گذشته است، در وجوب قضا تامل است.

 

پى بردن به نادرست بودن جهت قبله در بين نماز

42. اگر در بين نماز متوجه شويم كه جهت قبله را نادرست ايستاده ‏ايم، چه كار بايد بكنيم؟

ج. اگر انحراف در بين طرف راست و چپ او بوده و قبله در پشت قرار نگرفته باشد، به طرف قبله متوجه مى ‏شود و بقيه نمازش را مى ‏خواند و صحيح است؛ ولى اگر پشت به قبله بوده و يا كاملاً به طرف راست يا چپ بوده، نماز را قطع مى‏ كند و دوباره رو به قبله نماز مى ‏خواند.

 

تكليف نمازهايى كه در غير جهت قبله خوانده شده است

43. فردى سال‏هاى متمادى در خانه ‏اش به سمتى كه فكر مى ‏كرده جهت درست قبله است نماز مى ‏خوانده اكنون فهميده است كه اشتباه مى ‏كرده؛ تكليف نمازهايى كه قبلاً خوانده چيست؟

ج. اگر انحراف در بين طرف راست و چپ قبله بوده و پشت به قبله نماز نخوانده بوده است، نمازهايى كه وقت آن‏ها گذشته، صحيح است و اگر پشت به قبله خوانده بوده، بنابر احوط نمازهايش را قضا نمايد.

 

حداكثر ميزان انحراف از قبله

44. به نظر جناب‏عالى، تا چند درجه انحراف از قبله جايز است و نماز ما اشكال پيدا نمى ‏كند ؟

ج. عمدا انحراف جايز نيست و بايد صدق عرفىِ توجه به قبله محفوظ باشد؛ مگر به اندازه ‏ى پهناى يك انگشت كه بخشوده است.

 

عدم توانايى از رو كردن به سمت قبله

45. بيمارى به گونه‏ اى روى تخت بسترى شده كه امكان رو كردن به سمت قبله را ندارد. آيا مى ‏تواند نمازش را در همان حال ـ يعنى در خلاف جهت قبله ـ بخواند؟

ج. اگر با كمك ديگران هم نتواند، همان طور نماز بخواند.

 

خلاف جهت قبله نماز خواندن مريض

46. مريضى كه در روى تخت بسترى بوده، مى ‏ترسيده كه اگر به سمت قبله رو كند، برايش خطر داشته باشد به همين جهت نمازهايش را به همان حال خوانده است، بعدا مى ‏فهمد كه ترس او بى‏مورد بوده، در اين صورت نمازهايى كه خوانده چه حكمى دارد؟

ج. اگر خوف او عقلايى بوده و هيچ راه اطمينان بخشى نداشته، نماز او محكوم به صحت است و احوط اعاده است.

47. مريضى كه مى ‏تواند تخت خود را به سمت قبله برگرداند ولى اين كار براى او مشقت دارد، آيا لازم است اين كار را انجام دهد يا خير؟

ج. اگر مشقّتِ قابل تحمّل باشد بايد به سمت قبله نماز بخواند.

48. شخصى در اثر بيمارى، توانايى نشستن و سر پا ايستادن را ندارد، يعنى همواره به رو مى‏ خوابد، وظيفه او در نماز از حيث رو به قبله بودن چيست؟

ج. اگر مى‏ تواند بايد به پهلوى راست بخوابد و اگر نمى‏تواند بنابر احوط به پهلوى چپ بخوابد؛ و اگر آن هم ممكن نيست به پشت بخوابد به طورى كه كف پاهاى او رو به قبله باشد و اگر آن هم ممكن نيست به هر صورتى كه ممكن است نماز بخواند، ولى تا حد امكان طورى باشد كه نزديك‏تر به نماز كسى كه به طورى عادى نماز مى ‏خواند باشد وگرنه بايد نزديك‏تر به نماز كسى كه ايستاده نماز نمى ‏خواند، با رعايت مراتبى كه ذكر شد، باشد.

 

نماز خواندن شخص معيوب بر خلاف جهت قبله

49. سر شخصى بر اثر بيمارى به طور كامل معكوس شده و صورتش به پشت برگشته است. وظيفه او هنگام نماز در مورد رو به قبله بودن چيست؟

ج. اگر با عدم عسر و سختى، تمكّن دارد كه صورت و بدنش را با هم رو به قبله كند، احتياطا با رعايت قبله نماز بخواند و در غير اين صورت بدن بايد رو به قبله باشد و آن مقدّم بر صورت است.

استفاده از قبله نما براى تشخيص جهت قبله

50. آيا استفاده از قبله نما براى تشخيص جهت قبله كافى است يا خير؟

ج. اگر ظنّ‏آور باشد كافى است.

 

قبله فردى كه از همه طرف فاصله يكسانى با كعبه دارد

51. با توجه به كروى بودن زمين اگر فردى از لحاظ جغرافيايى جايى باشد كه از همه طرف فاصله‏ى او با كعبه يكسان است، به كدام جهت نماز بخواند؟

ج. به هر طرفى كه نماز بخواند،صحيح است.

 

تعيين قبله در روى كرات ديگر آسمانى

52. با فرض امكان سفر به كرات ديگر از قبيل ماه و... حكم قبله در آن مكان‏ها چيست؟

ج. بايد به طرف كره‏ى زمين نماز بخواند.

 

نماز خواندن در جهت محور عمود بر كعبه

53. اگر راستاى خانه‏ى كعبه را عمود بر سطح زمين امتداد دهيم از آن سمت ديگر كره‏ى زمين خارج مى‏شود. با توجه به اين كه فضاى بالا و پايين كعبه در حكم خود كعبه است، افرادى كه در آن سوى كره‏ ى زمين زندگى مى ‏كنند به سمت امتداد كعبه ـ كه به آن‏ها نزديك‏تر است ـ نماز بخوانند يا به سمتى كه آن‏ها را از روى سطح كره‏ى زمين به كعبه وصل مى ‏كند؟

ج. به طريق دومى عمل كنند.

 

وجود اختلاف در تعيين جهت قبله به وسيله محراب مساجد و قبله نماهاى امروزى

54. اگر در يافتن جهت قبله از طريق محراب مساجد و قبور مسلمين، با تعيين قبله از طريق قبله نما، از نظر محاسبه رياضى اختلاف وجود داشته باشد؛ تكليف چيست؟

ج. هر كدام اطمينان ‏آور باشد برطبق آن عمل كند، در غير اين صورت هر كدام كه سبب ظنّ قوى ‏تر شود بايد ملاك عمل قرار گيرد.

 

قبله بر روى سطح حركت كننده

55. شخصى كه با كشتى يا قطار يا هواپيما مسافرت مى ‏نمايد، رو به سمت قبله مشغول نماز خواندن مى ‏شود. در حين اداى نماز، ناگهان كشتى تغيير مسير مى ‏دهد و آن فرد در خلاف جهت قبله قرار مى ‏گيرد. در اين وضعيت، تكليف او چيست؟

ج. بايد سريعا به جهت قبله برگردد.

 

عدم لزوم يقين به صحت جهت قبله

56. آيا در صحت جهت قبله، يقين لازم است يا گمان هم كفايت مى ‏كند؟

ج. بنابر اظهر مى ‏تواند به گمان خود عمل نمايد ولى اگر مشكل نباشد، احتياط در تحصيل علم و يا گمان قوى ‏تر است.

 

نماز خواندن در جهتى كه صاحب‏خانه به ميهمان نشان مى ‏دهد

57. آيا مى ‏توان به گفته صاحب‏خانه در مورد جهت قبله اعتماد كرد يا اين كه خودمان بايد بررسى و تحقيق كنيم؟

ج. بنابر اظهر مى ‏تواند به گمانى كه از گفته او به دست آورده عمل كند ولى اگر بتواند از راه ديگرى گمان قوى ‏تر پيدا كند، بنابر احتياط گمان قوى‏تر را تحصيل مى ‏نمايد.

58. اگر براى فرد ميهمان از گفته‏ ى صاحب خانه در مورد جهت قبله، يقين حاصل نشود؛ آيا مى ‏تواند در آن جهتى كه صاحب خانه گفته نماز بخواند يا نه؟

ج. در صورت گمان به قبله از گفتار او همان كفايت مى‏ كند اما اگر بتواند از راه ديگرى علم يا گمان قوى ‏تر پيدا كند، بنابر احتياط گمان قوى ‏تر را تحصيل نمايد.

اختلاف نظر دو امام جماعت در مورد قبله‏ ى يك مسجد

59. در مسجدى يك امام جماعت براى اقامه نماز ظهر و يك امام جماعت ديگر براى اقامه نماز مغرب مى ‏آيد. امام جماعت اوّل طبق جهت محراب رو به قبله مى ‏ايستد، ولى دومى با استدلال به علم قبله‏ شناسى عقيده دارد كه قبله حدود 20 درجه به سمت راست انحراف دارد. در اين صورت تكليف مأمومين در اقتدا به اين دو امام جماعت چيست؟

ج. مأمومين به علم يا اطمينان خود عمل مى ‏كنند و اگر با اعتقاد امام مخالف بودند، بنابر احوط نبايد اقتدا كنند.

 

اختلاف نظر مأموم با مأمومين ديگر در مورد جهت قبله

60. آيا فردى كه اعتقاد دارد جهت صفوف نماز جماعت به سمت قبله نيست، مى ‏تواند به جماعت اقتدا كند؟

ج. على الاحوط نمى ‏تواند اقتدا كند.

 

انحراف عمدى از جهت قبله به ميزان اندك

61. فردى جهت دقيق قبله را مى ‏داند، ولى عمدا به مقدار اندكى از جهت قبله برمى ‏گردد، در اين حال نماز او چه حكمى دارد؟

ج. انحراف عمدى به اندازه ‏ى پهناى يك انگشت جايز است نه بيشتر.

 

گفتن جهت صحيح قبله به كسى كه دچار اشتباه است

62. اگر بدانيم شخصى در غير جهت قبله نماز مى ‏خواند، آيا لازم است به او بگوييم؟

ج. خير، لازم نيست.

 

عدم توانايى در تشخيص جهت قبله

63. اگر در جايى باشيم كه هيچ ابزار و وسيله ‏اى براى تشخيص جهت قبله نداشته باشيم، تكليف ما در هنگام نماز خواندن چيست؟

ج. چنانچه وقت نماز وسعت دارد، بايد از روى احتياط چهار نماز به چهار طرف بخواند، اگرچه بعيد نيست فقط يك نماز به يكى از چهار طرف كه بخواند كافى باشد و سه نماز ديگر مستحب و از روى احتياط باشد و اگر به اندازه چهار نماز وقت ندارد، بايد به اندازه ‏اى كه وقت دارد بخواند و در مواردى كه نماز متعدد مى ‏خواند بايد نمازها را طورى بخواند كه يقين كند يكى از آن‏ها رو به قبله بوده است يا اگر از قبله كج بوده، به طرف دست راست و دست چپ نرسيده است.

 

عدم تشخيص جهت قبله به علّت تنگى وقت

64. اگر وقت تنگ باشد و قادر به تشخيص جهت قبله نباشيم، چه كار بايد بكنيم؟

ج. به پاسخ سؤال قبلى و نيز مسأله 656 رساله رجوع شود.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS