كارگر و كارمند

كارگر و كارمند

 

استخدام نابالغ

956. آيا جايز است انسان كودك نابالغى را اجير كند و به عنوان كارگر استخدام نمايد؟ تكليف حقوقى كه به او مى  دهد چيست؟

ج. اگر اجيركردن او و حقوق دادن به او با اذن ولىّ او باشد، جايز است.

 

اجرت افراد كم عقل

957. فردى ناقص  العقل در منزل اقوام خود بعضى از كارهاى آن ها را انجام مى  دهد، آيا مستحق اجرت است؟

ج. در صورتى كه با اجازه ولىّ او باشد، اشكالى ندارد و مستحق اجرت است.

 

برداشتن مبلغ بيشتر از اجرت خود

958. شخصى به عنوان «طرح كاد» در جايى كار مى  كرد و صاحب مغازه بدون اين كه تعيين كند گفته بود مبلغى به تو مزد مى دهم، ولى شاگرد راضى نشده و بدون اجازه مبلغ بيشترى برداشته است، حكمش چيست؟

ج. ضامن مبلغ اضافى از اجرت المثل است و بايد آن را به صاحب مغازه برگرداند.

جنس به جاى مزد كارگر

959. آيا مدير عامل كارخانه دولتى مى  تواند از محصولات كارخانه به جاى مزد به فردى پرداخت نمايد؟

ج. مدير بايد طبق مقررات آن كارخانه رفتار كند.

 

كنترات ساختمان

960. اگر بنّايى اجير شود كه ساختمانى را بسازد، آيا مى  تواند فرد ديگرى را به مبلغى كمتر براى اتمام آن ساختمان اجير نمايد؟

ج. جايز نيست، مگر اين كه بخشى از كار را انجام داده باشد. (مسأله  ى 1725 رساله و نيز 1758.)

 

كار بنّاى جُنُب در مسجد

961. بنايى است كه براى كار بنايى وارد مسجد مى  شود، در حالى كه جنب بوده است، اجرت وى چه حكمى دارد؟

ج. اجرت او حرام نيست، هر چند بودن او در مسجد حرام بوده است.

 

قوانين اداره كار

962. آيا كارفرماها و كارگران بايد در حال حاضر تابع قوانين اداره كار باشند؟ يا مى  توانند بدون توجه به قوانين بين خود توافقاتى داشته باشند؟

ج. شرعا مى  توانند به صورت توافقى عمل كنند.

 

امتناع صاحب كار از پرداخت مزاياى كارگر

963. اگر شركت هاى خصوصى و دولتى از پرداخت بعضى امتيازات مالى و مزاياى كارگران مشمول قانون كار خوددارى كنند، تكليف چيست؟

ج. اگر اجرت مقرره  ى آن ها را بدهند، مانعى ندارد.

كم كارى بنا در اتمام كار

964. اگر كسى كار ساختمانى را به بنايى بدهد كه بعد از انجام مقدارى از كار به دنبال كار ديگرى برود و به دنبال منافع خود باشد و دنباله كار را به هر بهانه اى عقب بياندازد، آيا صاحب كار مى  تواند فسخ كند يا خير؟

ج. اگر شرط مدت معينى را كرده يا صاحب كار به اين صورت ضرر مى  كند، حق فسخ دارد.

 

عمل حرام اجير

965. اگر كسى اجير شده باشد كه قرآن بخواند، اما در كنار آن كار حرامى را انجام دهد ـ مثلاً بدون وضو و عمدا دست به قرآن بزند ـ آيا اين عمل وى موجب فساد معامله مى  شود يا خير؟

ج. صحت اجاره بدون اشكال است، لكن او عمل حرامى انجام داده است.

 

اجير مغبون

966. آيا اجير مغبون كه با جهل به اجرت به كمتر از آن اجير شده، حق فسخ معامله را دارد يا خير؟ و آيا كارفرما حقوق گذشته او را مديون است يا خير؟

ج. بله، حق فسخ را دارد و مستحق حقوق گذشته اش مى  باشد.

 

بالا رفتن حق العمل

967. اگر كسى قرارداد عملى را با شخصى در مدت معينى منعقد نمايد كه مثلاً ظرف چند ماه يا چند هفته يا روز انجام دهد و اجرت هم معين شده باشد ولى بعد به جهاتى حق العمل در بازار بالا رود، آيا اجير مى  تواند بيش از مقدار معين شده را طلب كند يا خير؟

ج. خير، نمى  تواند.

غيبت كارمندان از كار

968. كارمندان دولت كه در ساعاتى از روز يا تمام روز را به علت مشخصى در سر كار حاضر نمى  شوند و مسؤلان هم براى آن ها غيبت نمى  زنند، آيا مستحق اجرت آن روز يا ساعت مى  باشند يا خير؟ و اگر مسؤول فقط بگويد مسؤوليت شرعى به عهده كارمندان يا كارگران است و ديگر غيبت نزند، از ايشان سلب مسؤليت شده است؟

ج. بايد طبق مقررات با آن ها رفتار شود.

 

كم كردن حق بازنشستگى از حقوق كارمندان

969. آيا برداشت دولت از حقوق كارمندان جهت بازنشستگى بدون رضايت كارمندان، جايز است؟

ج. اگر شرطى از ابتدا نيست، جايز نيست.

 

اتلاف وقت كارمندان دولت

970. در صورتى كه كارمندى براى ساعت مشخصى در روز استخدام شود، اگر در آن ساعت ها مشغول مطالعه شود يا بدون اشتغال خاصّى بى  كار بماند، آيا در قبال آن ساعات مى  تواند حقوق دريافت نمايد؟

ج. اگر كارى كه بايد انجام شود ترك مى  كند، جايز نيست.

 

اضافه كارى

971. برخى از كارمندان وظايف محوله خود را در ساعات ادارى انجام نداده و بعد از ساعت ادارى به آن مى  پردازند و در قبال آن اضافه حقوق دريافت مى  دارند، آيا اين عمل جايز است؟

ج. جايز نيست.

صورت صحيح اجاره و رهن

972. اجاره و رهن صحيح را با مثالى توضيح فرماييد.

ج. اگر ضمن اجاره شرط شود كه پولى به عنوان قرض يا غير آن به صاحب خانه داده شود، صحيح است.

 

تصرف موجر در رهن

973. آيا موجر مى  تواند از مبلغى كه به عنوان رهن گرفته است، استفاده كند؟

ج. چون مقصود از عنوان رهن همان قرض است، لذا موجر مى  تواند از آن استفاده كند.

 

رهن بدون اجاره

974. آيا رهن تنها، بدون اين كه اجاره داده شود ـ مثل اين كه يك ميليون تومان به صاحب خانه بدهيم و آن را به مدّت يك سال رهن كنيم ـ صحيح است؟

ج. اگر رهن شرعى باشد كه وثيقه  ى دين و بدهكارى است، براى فروش آن در صورت عدم وصول، مانع ندارد؛ ولى در رهن، راهن و مرتهن از تصرّف ممنوع هستند مگر با اذن ديگرى و آن چه مرسوم است كه اسم آن را رهن مى  گذارند، واقعا رهن نيست و چنان چه ضمن قرض شرط شود، ربا و حرام و باطل است. ولى مى  توانيد منزل را به مبلغ كمى اجاره نماييد و ضمن اجاره شرط كنيد كه يك ميليون قرض به صاحب خانه دهيد، كه در اين صورت بى  اشكال است.

 

دادن وديعه به موجر

975. مرسوم است هنگام اجاره كردن مسكن يا مغازه  اى، مستأجر مبلغى به عنوان وديعه به موجر مى  پردازد كه به نسبت مبلغ وديعه از اجاره  ى كامل مسكن كم مى  شود، اين گونه معامله چه صورت خواهد داشت؟

ج. اگر ضمن اجاره شرط قرض يا وديعه شده، اشكال ندارد. (مسأله  ى 1834 رساله.)

 

سرقفلى

976. چه راهى براى تصحيح معامله سرقفلى وجود دارد و گرفتن سرقفلى به چه نحوى حرام خواهد بود؟

ج. مى  شود ضمن عقد اجاره آن را شرط كنند.

 

تعيين اجاره بها در صورت خريد سرقفلى

977. در صورت خريد سرقفلى مغازه، اجاره آن بايد به چه صورتى انجام گيرد؟ آيا مبلغ اجاره را بايد مطابق قانون تعيين نمود يا در دست صاحب ملك است؟

ج. دست صاحب ملك است.

 

ادعاى سرقفلى مستأجر

978. مغازه و ساختمانى را به عنوان امانت به كسى دادم و براى تحويل آن مدتى معين نشده و چون آن ملك براى وى منافعى داشت، ماهيانه مبلغى را پرداخت مى  كرد، اكنون ادعاى مالكيت دارد و تقاضاى سرقفلى نموده است، لطفا وظيفه ما را بيان فرماييد؟

ج. ادعاى مالكيت او يا تقاضاى سرقفلى اعتبارى ندارد.

 

سرقفلى فروخته شده

979. اگر فردى خانه  اى را خريدارى نمايد كه مغازه تجارى آن در اجاره شخص ديگرى باشد و مالك، سرقفلى آن را به مستأجر فروخته و مستأجر هم آن را به شخص ديگرى فروخته باشد، در صورت پايان مدت اجاره و درخواست تخليه مغازه، عوض سرقفلى را چه كسى بايد بپردازد؟ مالك سابق يا مستأجر قبلى يا خريدار خانه؟

ج. اگر خريدار مطلع بوده كه قهرا در نحوه  ى خريد ملاحظه كرده است و بايد خودش بپردازد و اگر مطلع نبوده، مالك سابق بايد بپردازد، با فرض اين كه در ثمن، فروش ملاحظه نشده است.

 

معامله سرقفلى

980. مستأجرى سرقفلى مغازه اى را بدون آن كه در قرارداد قيد شود كه مستأجر حق واگذارى آن را بدون اطلاع مالكين ندارد، آن را معامله كرده است، آيا معامله او جايز بوده است؟

ج. ظاهرا اشكال ندارد.

 

سرقفلى و اجاره

981. شخصى سى سال قبل از مالكى مغازه اى به عنوان اجاره تقاضا مى  كند. مالك مى  گويد: اگر بتوانيد مستأجرى كه فعلاً در مغازه است را راضى كنيد، به شما اجاره مى دهم. متقاضى مبلغ هفت هزار تومان به مستأجر سابق داده و كليد و مغازه را تحويل مى  گيرد و با اجازه مالك، كل ساختمان را تجديد بنا و هر سه سال اجاره را مطابق معمول و رضايت مالك مى  پردازد. آيا سرقفلى اين مغازه پس از سى سال مربوط به مستأجر فعلى مى  باشد؟

ج. اگر ضمن عقد اجاره، شرطى كه موجب حقى براى او شود صورت نگرفته، مثل اين كه بعدا هم به او اجاره دهد سرقفلى ندارد، ولى براى تعمير ساختمان حقّ دارد.

ادعاى سرقفلى از سوى مستأجر

982. حدود سى سال قبل موجر به مستأجر گفته است: ملك را به تو اجاره مى  دهم، اگر مستأجر قبلى را براى بيرون رفتن حاضر كنى و او هم مبلغى به مستأجر اولى داده و او رفته و مستأجر دوم در طول چند سال ملك را اجاره كرده و مال الاجاره را مرتّب داده است. حالا كه مى  خواهد ملك را تخليه كند، ادّعاى سرقفلى مى  كند، آيا مستأجر دوّم داراى حقّ سرقفلى است؟

ج. چون در اجاره  ى اولى و دومى صحبتى از سرقفلى نبوده و منشأيى براى آن نيست، مستأجر دومى استحقاق سرقفلى ندارد.

 

اضافه كردن اجاره پس از واگذارى سرقفلى

983. سرقفلى مغازه  اى را شخصى چند سال پيش به ديگران واگذار نموده و اجاره  اى كه به مالك مى  پردازند از نرخ روز بسيار كمتر است، آيا مالك مى  تواند مقدار اجاره را زياد كند؟

ج. بله، در اوّل اجاره مى  تواند مقدار اجاره را زياد نمايد.

 

واگذارى سرقفلى

984. اگر سرقفلى مغازه  اى را با اجاره  ى معيّن و بدون تعيين مدّت اجاره به صورت جداگانه خريدارى نمايند. پس از گذشت يك ماه و پرداخت اجاره، آيا مى  تواند آن سرقفلى را به قيمت روز به ديگرى واگذار نمايد، در حالى كه در اجاره نامه شرط شده كه واگذارى مغازه بايد با رضايت مالك باشد؟

ج. با فرض اين كه فروش سرقفلى و اجاره، مستقل و جداى از هم بوده اند، بر فرض بطلان اجاره، ضررى به صحّت فروش سرقفلى اگر به نحو شرعى صورت گرفته باشد، نمى  زند و در اين صورت مالك عين، ثانيا حق ندارد سرقفلى را بفروشد و مشترى سرقفلى هم براى واگذارى به غير بايد رضايت مالك را تحصيل نمايد و چون اجاره  ى ماهانه براى حدّاقل زمان ـ كه يك ماه باشد ـ معيّن بوده، اجاره محقّق شده است.

 

سرآمدن اجاره  ى مغازه  هاى سرقفلى

985. 1) دكان هايى واقع در پاساژى با پرداخت سرقفلى بدون شرط ضمن عقد اجاره داده شده و مدّت اجاره ى آن ها منقضى گرديده، چنان چه اجرت المثل آن ها به ميزان اجاره  ى دكان هاى مشابه آن محلّ مطالبه شود، چه حكمى دارد؟

2) با فرض مسأله  ى فوق آيا ادّعاى مستأجر به اين كه من اجاره  ى خودم را مثل دكان هاى ديگرى كه خارج از اين مجموعه است مى پردازم، با عدم رضايت مالك چه حكمى دارد؟

ج. بعد از مدّت اجاره، تعيين مال  الاجاره موقوف به رضايت و تفاهم طرفين است مگر اين كه شرطى در بين باشد.

986. با عنايت به مسأله  ى فوق ادامه  ى تصرّفات مستأجر در محلّ مورد اجاره بدون جلب رضايت مالك، چه صورتى دارد؟

ج. بعد از انقضاى مدّتِ اجاره، تصرّف در عين مورد اجاره موقوف به رضايت مالك است.

 

مطالبه  ى سرقفلى از سوى مالك

987. شخصى سرقفلى مغازه  اى را همراه با مبلغ معينى اجاره نموده اما مالك هر از چند وقت اجاره را بيشتر از مغازه  هاى مجاور بالا مى  برد، در حال حاضر، آيا مستأجر مى  تواند سرقفلى مغازه را به فرد ديگر بفروشد و اگر مالك درصدى از چيزى كه مستأجر به عنوان سرقفلى مى  گيرد را مطالبه نمايد، چه وجهى خواهد داشت؟

ج. مثل ساير موارد فروش سرقفلى است، مالك نمى  تواند وجهى درخواست كند، مگر شرطى از سابق بوده باشد.

رابطه استحقاق سرقفلى و استفاده از ملك

988. آيا مجرد استحقاق مطالبه عوض سرقفلى هنگام تخليه منزل يا مغازه، براى جواز استمرار تصرف در آن مكان بعد از پايان مدّت اجاره كافى است يا خير؟ بر فرض ماندن مستأجر در آن مكان غصبى، آيا درآمدى كه از آن جا به دست مى  آيد شرعا حلال است؟

ج. تابع اين است كه به چه نحوى مستحق مطالبه سرقفلى است و در هر صورت اجرت المثل منافع بر عهده  ى اوست.

 

چك بى  محل به عنوان سرقفلى

989. آيا مجرد عدم موجودى در حساب صاحب چك كه آن را در برابر سرقفلى داده، موجب بطلان معامله مى  شود يا خير؟

ج. خير.

 

حق سرقفلى پس از مرگ موجر

990. اگر منزلى يا مغازه  اى را صاحب آن به نام يكى از فرزندان خود بكند، بعد از مرگ پدر آيا وارث ديگر در حق سرقفلى شريك هستند و يا سرقفلى اين مكان ها متعلق به مالك آن هاست؟

ج. متعلق به مالك آن ها است.

 

كرايه اتومبيل

991. اگر فردى اتومبيلى را اجاره نموده و با آن مسافركشى كند، آيا درآمد حاصله به او تعلق دارد يا صاحب اتومبيل؟

ج. به مستأجر تعلق دارد.

مسافر دربستى

992. اگر كسى اتومبيلى را دربست كرايه نمايد، در صورتى كه راننده بين راه مسافرى سوار كند، كرايه دريافتى از مسافر متعلق به راننده است يا از مبلغ كرايه كم مى  شود؟ در صورت تقاضاى خود مسافر براى سوار كردن مسافرين ديگر حكم كرايه  هاى آنان چيست؟

ج. اگر اجاره  ى كامل راننده و اتومبيل نكرده، پس كرايه  ى دريافتى متعلق به راننده است و چون دربستى، به منزله  ى شرط مسافر سوار نكردن است؛ لذا مستأجر حق فسخ اجاره را دارد و اجرت المثل مى  پردازد.

993. در صورت كرايه خودرو براى مقصد مشخص آيا تبيين جزييات مسير مثل داخل كوچه بودن و يا خاكى بودن جاده و... لازم است؟ در صورت مشخص نكردن آن، آيا راننده حق دريافت وجه اضافى را دارد؟

ج. اگر تبيين جزييات در تعيين مبلغ اجاره دخالت دارد، بايد آن ها را تبيين كند و اگر حدّ متعارفى دارد، در زايد بر آن، راننده حق دريافت مبلغ اضافى را دارد.

 

تاكسى تلفنى

994. آيا گرفتن مبلغ بيشتر از تعرفه  هاى تاكسى تلفنى يا مبلغ تاكسى متر از مسافر توسط رانندگان تاكسى جايز است؟ در صورتى كه مسافر مبنى بر قيمت هاى مصوب سوار شده باشد، حكم آن چيست؟

ج. بر هر مبلغى كه از اوّل توافق كرده  اند، همان لازم است و اگر نامى از آن مبلغ برده نشده، اجرت متعارف است.

 

اجاره پلاك تاكسى و...

995. آيا اشخاص مى  توانند مواردى مثل پلاك تاكسى يا جواز كسب خود (در كارهاى ديگر) را به ديگران اجاره دهند؟

ج. مانعى ندارد.

 

حق شيرده ى

996. آيا مادر بعد از اين كه بچه را شير داده و او را بزرگ نموده، بعد از مدتى مى  تواند ادعاى حق شير كند؟

ج. چون ظاهر امر ـ با عدم ادعا در زمان شير دادن ـ شير دادن مجانى است، زن بعدا حق ادّعا ندارد.

 

شير دادن زن به بچه  هاى ديگر

997. اگر زنى در مقابل شيرى كه به فرزند ديگرى مى  دهد پولى دريافت كند مالك آن پول مى  شود؟ آيا در اين كار رضايت شوهر لازم است؟

ج. خود او مالك آن پول است و در صورتى كه حق شوهر از بين نرود، لازم نيست از شوهر خود اجازه بگيرد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS