كتاب صدقه

كتاب صدقه

صدقه

تعريف صدقه

«صدقه» قسمى از هبه است كه در آن قسم، قصد قربت معتبر است؛ و از اين جهت صدقه، موجب برائت ناذر هبه است و موجب حنثِ ناذرِ تركِ هبه است.

اعتبار ايجاب و قبول

و معتبر است در آن: «ايجاب و قبول» اگر چه هر دو فعلى باشد. و اظهر لزوم آن است (اگر چه فعلى باشد و بنا بر جواز عقد بيع فعلى بشود) در صورتى كه واجد قصد قربت باشد.

صدقه غير عقديّه

و اطلاق مى شود «صدقه» بر غير صدقه عقديّه (مثل هبه و وقف و ابراء) در صورتى كه واجد قصد قربت باشند؛ پس حكم آنها مرتّب است بر آنها مگر «رجوع» كه به واسطه قربت، منتفى است در جميع اقسام صدقه در موارد جواز رجوع، اگر نبود حيثيت صدقه.و از اطلاق صدقه به معنى عام، اطلاق آن بر زكات و تكفير است.

اعتبار تحقق قبض با اذن مالك

معتبر است در صدقه و احكام خاصه آن، بعد از ايجاب و قبول، تحقق قبض با اذن مالك؛ پس با عدم اقباض يا آنكه قبض بدون اذن مالك باشد، موجب انتقال ملكى نمى شود.

اعتبار قصد قربت

معتبر است در احكام صدقه يا در صدق موضوع، قصد قربت به آن، چنانچه اشاره به آن شد . و با وجدان صدقه قصد قربت را و تحقق قبض مأذون، جايز نيست رجوع در آن چنانچه ذكر شد، اگر چه معوّض و به رحم نباشد.

صدقه به هاشمى

و كلام در حرمت مطلق صدقه واجبه يا خصوص زكات مفروضه، از غير هاشمى به او، گذشت در كتاب زكات. و صدقه مندوبه، در آن مانعى نيست.

حكم صدقه بدون قصد قربت

و با عدم قربت، در فساد آن رأسا يا لحوق حكم هبه، تأمل است در غير صورت انشاى هبه با قصد قربت.

چند مسأله

صدقه بر كافر

مسأله 1. صدقه بر كافر غير حربى، مشروع و جايز است.

اخفا و اعلان در صدقه

مسأله 2. صدقه مندوبه، افضل از اعلان آن است مگر براى دفع تهمت يا براى ترغيب ديگران.و در واجبه، اعلان آن افضل است، مگر براى خائف عروض ريا و نحو آن اگر به نحوى نباشد كه مبطل عمل باشد.

كراهت تصدّق همه مال

مسأله 3. و صدقه همه مال مكروه است مگر در مقام ايثار بدون محذور شرعى اگر چه غير الزامى باشد، مثل خوف وقوع در ترك صبر به اتيان مكروهات و مشتبهات به نحوى كه راجح باشد ترك ايثار مخصوص، يا آنكه راجح نباشد ايثار.

اولويّت صدقه بر قريب

مسأله 4. و صدقه بر اجنبى مرجوح است بالنسبه به صدقه بر قريب اگر عوارض ديگرى نباشد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS