فصل چهارم تبدّل به حج اِفراد

فصل چهارم تبدّل به حج اِفراد

 834 1 ـ حج ـ همانطور كه گذشت ـ بر سه گونه است: «حج تمتّع» و «حج قران» و «حج اِفراد»، و نيز گذشت كه حج مورد ابتلاى اهل ايران و امثال آن ابتداءً حج تمتّع است.

835 2 ـ افرادى كه وظيفه آنها حج تمتع است و به جهت عذرى نمى توانند عمره تمتّع را بجا آورند واگر بخواهند آن را بجا آورند به وقوف اختيارى عرفات نمى رسند، وظيفه آنها مبدّل به حج اِفراد مى شود و بايد به جج افراد عدول نمايند.

افرادى كه حج تمتع آنها تبديل به افراد مى شود

اشخاصى كه حجّ تمتّع بر عهده آنها باشد و حج آنها به حج اِفراد تبديل مى شود، عبارتند از:

افرادى كه دير به مكه برسند

836 1 ـ افرادى كه به خاطر عذرى دير به مكّه برسند به گونه اى كه اگر بخواهند عمره تّمتع را بجا آورند به وقوف عرفات نمى رسند يا خوف آن دارند كه نرسند، به حج اِفراد عدول مى نمايند و حج آنها صحيح است و اعاده نياز ندارد.
بانوان مُحرمى كه مى ترسند به وقوف عرفات نرسند

837 2 ـ بانوانى كه مُحرم شده و به مكه وارد شده اند اما به واسطه حيض يانفاس نتوانند طواف را انجام دهند و اگر بخواهند بمانند تا پاك شوند ترس آن را داشته باشند كه به وقوف عرفات نرسند، بايد حج اِفراد انجام دهند و حج آنها صحيح است.

افرادى كه احرام نبسته يا عمره خود را باطل نموده اند

838 3 ـ افرادى كه بدون عذر موّجه احرام نبسته باشند يا عمره خود را باطل نموده باشند تا اينكه وقت تنگ شود، بايد به حج اِفراد عدول نمايند و عمره مفرده بعد از آن بجا آورند و بنا بر احتياط واجب حج را در سال بعد اعاده نمايند.

مورد تبديل حج تمتع مستحبى به افراد

839 4 ـ افرادى كه حجّ مستحبّى بجا مى آورند اگر دير به مكهّ معظّمه برسند و نيز بانوانى كه حج مستحبى بجا مى آورند اگر به خاطر عذر شرعى كه توضيح آن گذشت به وقوف عرفات نمى رسند، حج آنها مبدّل به حج اِفراد مى شود و لازم نيست بعد از آن عمره مفرده بجا آورند.

مورد تبديل حج نيابى و تبرّعى به حج اِفراد

840 5 ـ افرادى كه براى انجام حج اجير شده اند و حج نيابى بجا مى آورند نيز در صورتى كه به خاطر عذرى به يكى از گونه هائى كه گذشت نتوانند عمره تمتّع را بجا آورند، حج اِفراد بجا مى آورند و حج آنها صحيح است ولى از جهت استحقاق اجرت و امثال آن تفصيلاتى دارد و فى الجمله تابع نحوه قرار دارد است.

841 6 ـ افرادى كه حجّ تبرّعى بجا مى آورند نيز مثل فرض گذشته حج آنها مبدّل به افراد مى شود و حج آنها صحيح است.

كيفيت حج اِفراد

زمان نيّت حج اِفراد

842 كسى كه وظيفه او حجّ تمتّع باشد و مى داند كه عمره تمتّع را به خاطر مريضى يا تنگى وقت نمى تواند انجام دهد، بايد از اول نيّت حج اِفراد نمايد.

اعمال حج اِفراد

843 1 ـ اعمال حج اِفراد، مانند حجّ تمتّع است و اعمال آنها يكسان هستند مگر در سه جهت:

الف: نيت و محلّ احرام كه در تمتع مكه و در افراد مواقيت پنجگانه است.

ب: در حج اِفراد، هدى واجب نيست و مستحّب است .

ج: حج اِفراد در غالب موارد، بايد بعد از آن عمره مفرده انجام شود.

844 2 ـ عمره مفرده اى كه بعد از حج اِفراد انجام مى شود با عمره مفرده اى كه ابتداءً انجام مى شود از جهت اعمال و محّل احرام يكسان است.

چند مساله:

فرض فراغت ذمّه منوبٌ عنه با حج اِفراد

845 زن حائضى كه حج نيابى بجاى مى آورد و نمى تواند به دليل ضيق وقت عمره تمتّع را بجا آورد بايد به حج اِفراد عدول نمايد و در صورتى كه نيابت بر فارغ شدن ذمّه منوب عنه باشد، علاوه بر اين كه مجزى از حج منوب عنه است مستحق اجرت تعيين شده نيز خواهد بود.

كشف خلاف بعد از نيّت حج اِفراد

846 اگر زنى در ميقات با يقين به اين كه عمره تمتّع را نمى تواند انجام دهد
نيّت حج اِفراد نمايد ولى بعد از چند روز اقامت در مكه كشف خلاف آن شد، اگر بتواند بايد به ميقات برگردد وگرنه از خارج حرم براى عمره تمتّع احرام ببندد و اعمال عمره تمتّع را انجام دهد سپس براى حجّ تمتّع مُحرم شود.

نيّت افراد و كشف عدم حيض در عرفات

847 اگر زنى بعد از ورود به مكّه گمان كرد كه حائض است و نيز گمان كردكه تا وقوف عرفات نمى تواند اعمال عمره تمتّع را انجام دهد و قصد حج اِفراد نمود و به عرفات رفت ولى در عرفات معلوم شد كه حيض نبوده اگر بتواند بايد به مكه معظّمه بر گردد و اعمال عمره تمتّع را انجام دهد وگرنه حج اِفراد بجا آورد و كفايت مى كند.
احكام و اعمال عمره مفرده

848 گذشت كه عمره بر دو گونه است : عمره به تنهايى و مستقل كه «عمره مفرده» نام دارد؛ و «عمره تمتّع» كه جزء اعمال حج تمتّع است و قبل از آن بجا آورده مى شود.

احكام عمره مفرده با احكام عمره تمتّع، يكسان است مگر در موارد اندكى كه به آن اشاره خواهد شد؛و چون در احكام حج تمتّع، احكام عمره تمتّع به صورت مشروح بيان شد، در اينجا نيازى به ذكر احكام عمره مفرده نيست و فقط به احكام خاص و فرقهاى آن با عمره تمتّع، اشاره مى شود.

فرقهاى عمره مفرده و عمره تمتّع

849 1 ـ در عمره مفرده «طواف نساء» و نماز آن، لازم است؛ ولى در عمره تمتّع، واجب نيست؛ پس عمره مفرده داراى هفت عمل و عمره تمتّع داراى پنج عمل است.

850 2 ـ عمره تمتّع فقط بايد در ماههاى حج(1) انجام شود؛ ولى بجا آوردن عمره مفرده در تمامى ماهها صحيح است. هر چند بجا آوردن آن در ماه

1 ـ يعنى، «شوّال»، «ذى القعده» و «ذى الحجة».
رجب و بعد از آن ماه مبارك رمضان از همه ماهها برترى دارد.

851 3 ـ عمره تمتّع و اعمال حج بايد در يك سال بجا آورده شوند، ولى عمره مفرده اى كه بعد از حج اِفراد(1) بجا آورده مى شود، شرط نيست با حج اِفراد در يك سال بجا آورده شود.

852 4 ـ در عمره مفرده، خارج شدن از احرام، هم به وسيله «تقصير»(2) جايز است و هم به وسيله «تراشيدن سر» و دوّمى افضل است؛ ولى در عمره تمتّع، خارج شدن از احرام، فقط به وسيله تقصير حاصل مى شود.

853 5 ـ مكان مُحرم شدن، يعنى ميقاتِ عمره تمتّع، يكى از محلهاى پنج گانه معروف است. ولى ميقات عمره مفرده براى افرادى كه در مكه هستند كمترين فاصله خارج از حرم است و براى افرادى كه از ميقات عبور مى نمايند، يكى از ميقاتهاى پنج گانه است.

آيا عمره مفرده بر كسى واجب است؟

854 1 ـ عمره مفرده بر افرادى كه وطن آنها شانزده فرسخ يا بيشتر (حدود 86 كيلومتر) با مكّه مكرمه فاصله دارد، ابتداءً واجب نمى شود (يعنى عمرة السلام آنها عمره تمتّع است نه مفرده)، هر چند بر انجام دادن آن قدرت داشته باشند، بنابراين كسى كه براى حج اجير شده بعد از فراغت از اعمال حج نيابى، واجب نيست عمره بجا آورد هر چند در اين هنگام، استطاعت بر عمره دارد، هر چند احتياط مستحب آن است كه بجا آورد.

855 2 ـ افرادى كه بخواهند به مكه معظمّه وارد شوند، ـ با تفصيلى كه خواهد آمد ـ واجب است مُحرم شوند و تا اعمال لازم را انجام ندهند، از

1 ـ توضيح حج اِفراد در مسأله 842 گذشت.

2 ـ «تقصير» يعنى ناخن گرفتن يا كوتاه كردن مقدارى از مو.
احرام خارج نمى شوند.

856 3 ـ افرادى كه جهت حج تمتّع به مكّه عزيمت مى نمايند، عمره تمتّع انجام مىدهند و با بجا آوردن آن لازم نيست عمره مفرده انجام دهند.

857 4 ـ عمره مفرده به وسيله نذر و امثال آن، واجب مى شود و در صورت تمكّن و بجا نياوردن، علاوه بر قضا كفّاره نذر بايد پرداخت شود.

858 5 ـ وقتى وظيفه كسى از حج تمتع به حج اِفراد مبدّل مى شود، بعد از آن عمره مفرده اى بجا آورده مى شود.

چگونگى انجام دادن عمره مفرده

859 افرادى كه جهت عمره مفرده عزيمت مى نمايند، معمولاً در ابتدا به مدينه منوّره مشرف مى شوند بعد از آن به طرف مكه حركت مى نمايند و در سر راهِ مكه مكرّمه به «مسجد شجره» (1) (كه در ذو الحليفه واقع شده) و ميقات و مكان مُحرم شدن است مى رسند؛ پس اعمال عمره مفرده با احرام در همين مكان به ترتيب ذيل آغاز مى شود:

1 ـ در ابتدا شخص، جامه احرام بر تن مى كند و با نيتِ احرام، لبّيك مى گويد، يعنى «مُحرم» مى شود.

2 ـ بعد از مُحرم شدن به سوى مكه معظّمه حركت مى نمايد و در مكه گرد كعبه مشرّفه طواف انجام مى دهد، يعنى هفت مرتبه دور خانه خداوند متعال، مى گردد.

3 ـ بعد از طواف، دو ركعت نماز طواف، در پشت مقام

1 ـ مسجد شجره يكى از ميقاتهاى پنج گانه و مهمترين آنهاست كه در فاصله هشت كيلومترى مدينه منوره واقع است و با مكّه مكرمه حدود 490 كيلو متر فاصله دارد.
ابراهيم عليه السلام بجا مى آورد.

4 ـ بعد از آن، هفت مرتبه، مسافت بين «صفا» و «مروه» را مى پيمايد، يعنى سعى بين صفا و مروه را انجام مى دهد.

5 ـ بعد از سعى، «تقصير» مى كند. يعنى ناخن مى گيرد، يا مقدارى از مويش را مى چيند، و تراشيدن سر نيز جايز بلكه افضل است.

6 ـ بعد از تقصير يا سرتراشيدن، هفت مرتبه دور خانه خدا به نيت طواف نساء مى گردد.

7 ـ بعد از طواف نساء، دو ركعت نماز طواف نساء، در پشت مقام ابراهيم عليه السلام بجا مى آورد.

نيّت عمره مفرده

860 1 ـ همين كه كسى قصد دارد قربة إلى اللّه  براى عمره مفرده، مُحرم شود، نيّت او محسوب مى شود و گفتن لفظى واجب نيست ولى اگر خواست آن را به زبان بياورد، مى تواند اين جمله را با قصد، بگويد: «مُحرم مى شوم به نيّت عمره مفرده قربةً إلى اللّه ».

861 2 ـ اگر كسى هنگام احرام براى عمره مفرده اشتباها نيّت عمره تمتع نمود، اگر به قصد وظيفه بوده، عمره مفرده محسوب مى شود و تكرار لازم ندارد.

مكان احرام عمره مفرده

862 1 ـ افرادى كه از ميقات يا محاذات آن عبور مى كنند، مكان مُحرم شدن آنها، يكى از ميقات هاى پنج گانه است كه در احرام عمره تمتّع، گرديد.

863 2 ـ افردى كه در خود مكه هستند و مى خواهند عمره مفرده بجا آورند، مكان مُحرم شدن آنان نزديكترين فاصله خارج از حرم يعنى:
«ادنى الحِلّ» است، كه بهتر است از يكى از مكانهاى «تنعيم» «جعرانه» و «حديبيّه» باشد.

864 3 ـ افرادى كه از مسجد تنعيم براى عمره مفرده مُحرم شوند بنابر احتياط واجب نمى توانند در روز ماشين سقف دار سوار شوند.

گذشتن بدون احرام از ميقات در عمره مفرده

اگر كسى به هر دليل از ميقات بدون احرام گذشت و وارد مكه شد لازم نيست به ميقات برگردد، و ظاهرا كافى است كه از ادنى الحل مُحرم شود.

چگونگى خارج شدن از احرام عمره مفرده

865 1 ـ افرادى كه جهت عمره مفرده مُحرم شده اند بعد از اين كه عمل پنجم، يعنى تقصير يا سر تراشيدن را انجام دادند، همه محرّمات احرام بر آنها حلال مى شود مگر آنچه كه از امور زناشويى بر آنها حرام شده بود كه با انجام دادن طواف نساء و نماز آن، آن جهت نيز حلال مى شود.

866 2 ـ اگر كسى بعد از احرام، اعمال لازم را انجام ندهد و يا آن اعمال را به صورت باطل انجام دهد، به حالت احرام باقى مى ماند؛ و اگر محرّمات احرام را عمدا مرتكب شود، بر او ـ با تفصيلى كه گذشت ـ كفّاره لازم مى شود.

تكرار عمره

867 1 ـ تكرار عمره مانند تكرار حج، مستحب است.

868 2 ـ پى در پى انجام دادن دو عمره ـ بنابر اظهر ـ مانعى ندارد و نياز به فاصله ندارد؛ هر چند احتياط مستحب آن است كه ده روز بين دو عمره فاصله شود، يا عمره دوّم در ماهى غير از ماه احرام عمره اوّل باشد.

افرادى كه بدون احرام مى توانند به مكّه مكرّمه وارد شوند

869 وارد شدن به مكه مكرمه بدون احرام، جايز نيست، مگر براى برخى افراد كه از اين حكم استثناء شده اند:

870 1 ـ افرادى كه زياد بايد رفت و آمد نمايند، مانند راننده و امثال آن.

871 2 ـ افرادى كه عمره مفرده بجا آورده اند و هنوز ماه احرام سابق آنها به پايان نرسيده است،هر چند اگر احتياط نمايند خوب است.

872 3 ـ افرادى كه به سن بلوغ نرسيده اند ـ مانند اطفال و كودكان ـ و نيز مجانين مى توانند بدون احرام به مكه مكرّمه وارد شوند، هرچند مُحرم نمودن آنها با شرايط، مانعى ندارد.

افرادى كه در عمره مفرده، جلوتر از ميقات مى توانند مُحرم شوند

873 1 ـ افرادى كه نذر نمايند كه جلوتر از ميقات مُحرم شوند، احرام آنها قبل از ميقات، صحيح است.

874 2 ـ كسى كه مى خواهد عمره مفرده را در ماه رجب انجام دهد و بترسد كه اگر بخواهد در ميقات مُحرم شود، موفق به عمره در ماه رجب نشود، براى چنين شخصى جايز است كه زودتر مُحرم شود هر چند به ميقات نرسيده، و براى او عمره رجبيّه محسوب مى شود، هر چند كه اعمال را در ماه شعبان انجام دهد.

طواف نساء در عمره مفرده

875 1 ـ انجام دادن طواف نساء و نماز آن قبل از تقصير، جائز نيست و اگر از روى ضرورت يا جهل يا نسيان مقدم شود، كفايت مى كند.
876 2 ـ قبل از انجام دادن طواف نساء در عمره مفرده، انجام دادن عمره مفرده ديگر جائز است ولى طواف نساء و نماز آن را دو مرتبه بايد بجا آورد.

877 3 ـ اگر كسى چندين عمره مفرده انجام داده باشد و طواف نساء انجام نداده باشد يك طواف نساء براى همه آنها كافى نيست.

878 4 ـ كسى كه طواف نساء را در عمره مفرده ترك كرده، بايد آن را بجا آورد، و طواف نساى حج از آن كفايت نمى كند.

انجام عمره مفرده بدون غسل جنابت

879 اگر كسى جنب بوده و غسل نكرده يا غسل او باطل بوده و بعد از عمره و مراجعت به وطن متوجه شده، چنانچه بازگشت براى او مقدور نباشد، بنابر احتياط نائب بگيرد كه از طرف او طواف و نماز و سعى را بجا آورد و نائب بعد از سعى به وى خبر دهد تا خود او تقصير نمايد و بعد از تقصير وى، نائب طواف نساء و نماز آن را بجا آورد، چنين شخصى تا نائب اعمال را انجام نداده از محرمات احرام دورى نمايد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS