فصل اول آشنايى اجمالى با حج و عمره

فصل اول آشنايى اجمالى با حج و عمره

 سفر به مكّه معظّمه از ايران و ديگر مناطقى كه شانزده فرسخ يا بيشتر با مكّه مكرّمه فاصله دارند، معمولاًبه دو منظور انجام مى شود:

1 ـ عمره مفرده
2 ـ حجّ تمتّع

عمره مفرده
سفرهايى كه در غير ايّام حج به مكّه مكرّمه انجام مى شود، معمولاً جهت بجا آوردن «عمره مفرده» (1) است.
1 عمره مفرده بر افرادى كه شانزده فرسخ يا بيشتر با مكّه مكرّمه فاصله دارند ـ مانند ايران ـ ابتداءً واجب نمى شود، ولى كسى كه قصد انجام حج را ندارد و يا از موارد استثنا ـ كه خواهد آمد ـ نيست، اگر بخواهد به مكّه وارد شود، بايد با «اِحرامِ» براى عمره مفرده وارد شود و جهت خروج از احرام بايد بقيّه اعمال آن را انجام دهد. عمره مفرده از هفت عمل تشكيل مى شود:
1 ـ احرام
2 ـ طواف
3 ـ نماز طواف
4 ـ سعى بين صفا و مروه
5 ـ تقصير
6 ـ طواف نساء
7 ـ نماز طواف نساء
هر كسى مى تواند «عمره مفرده» انجام دهد .
2- كسى كه مى خواهد عمره مفرده انجام دهد، شرط خاصّى براى او نيست حتّى بچّه اى كه اعمال عمره را مى فهمد و مميّز است، مى تواند مُحرم شود و نيز مُحرم كردن بچّه غير مميّز يا شخص غير عاقل توسّط ولىّ آنها جايز است، ولى جهت خروج از احرام بايد اعمال عمره به نحو صحيح انجام شود.

1 ـ عمره به معناى زيارت است و عمره مفرده يعنى عمره به تنهايى، در مقابل «عمره تمتّع» كه عمره تنها نيست، بلكه عمره اى است كه بعد از آن اعمال حج انجام مى شود.

حجّ تمتّع
3 - «حجّ تمتّع»: (1) مجموعه اعمالى است كه فقط در موسم حج ، صورت مى گيرد و ماههاى حج عبارتند از «شوّال» و «ذى القعده» و «ذى الحجّه». اصل اعمال حج، در ماه «ذى الحجّه» به طور معمول از هشتم 1 ـ حج بر سه گونه است: «حجّ تمتّع»، «حجّ قِران» و «حجّ اِفراد». حجّ تمتّع حجّى است كه افرادى كه شانزده فرسخ يا بيشتر با مكه مكرمه فاصله دارند انجام مى دهند. پس وظيفه اهل ايران و مانند ايشان، همان حج تمتّع است؛ هرچند در موارد اندكى، وظيفه آنان عدول به حج اِفراد مى شود كه ـ انشاء اللّه  ـ در محل مناسب ذكر خواهد شد.
شروع و به مدّت چند روز ادامه پيدا مى كند، ولى عمره تمتّع ـ يعنى عمره اى كه قبل از اعمال حج بايد انجام شود ـ انجام دادن آن از اولّ «شوّال» مانعى ندارد؛ بخلاف عمره مفرده كه داراى زمان خاصى نيست.

اعمال حجّ تمتّع
4 حجّ تمتّع از دو قسمت تشكيل مى شود:

1 ـ عمره تمتّع
2 ـ اعمال حجّ

5 1 ـ «عمره تمتّع» كه قبل از انجام حج صورت مى گيرد و از پنج عمل تشكيل مى شود.
6 2 ـ «اعمال حج» سيزده عمل است كه با ضميمه عمره تمتّع هيجده عمل مى شود.

موارد حجّ
7 افرادى كه در موسم حج، عازم مكّه معظّمه مى شوند، معمولاً به قصد انجام دادن حجّ تمتّع، مشرف مى گردند؛ و حج آنها بر چند گونه است:

8 الف ـ «حَجّة الاسلام»(1):افرادى كه شرايط وجوب حج را دارا شده و «مستطيع» گرديده اند، حجّ آنها، «حجِ واجب» است خواه در سال اوّل استطاعت باشند يا استطاعت از سابق مستقر شده باشد اگر چه فعلاً باقى نباشد. حجة الاسلام در تمام عمر، بر افراد واجد شرايط فقط يك مرتبه، واجب مى شود.
9 ب ـ «حج مستحبى»: افرادى كه شرايط وجوب حج را دارا نيستند، يا قبلاً حجِ واجب خود را بجا آورده اند، حج آنها «حج مستحبى» است و اختيار حج تمتّع افضل است.
10 ج ـ «حج نيابى»:افرادى كه حج را براى شخص ديگرى انجام مى دهند، خواه اجير شده باشند يا به نحو تبرّع باشد، حج آنها «حجّ نيابى» است. خواه از زنده باشد يا مرده؛ به جهت وصيّت باشد يا به جهت استقرار حج بر ميّت، اگر چه وصيت نكرده باشد؛ در حج مستحبى باشد يا واجب، و داراى شرايط و ضوابط خاصى است كه ـ ان شاء اللّه  ـ ذكر خواهد شد.
11 د ـ حجّى كه بوسيله نذر يا عهد يا قَسَم، بر كسى واحب شده باشد.
12 هـ ـ كسى كه حج هر چند حج مستحبى يا نيابى خود را افساد نموده باشد، بايد پس از اتمام حج در اين سال در سال آينده هم حج بجا آورد.

تذكّر
13 1 ـ موارد پنج گانه اى كه براى حج ذكر شد، از نظر اصل اعمال يكسان مى باشند، و از جهت بعضى شرايط خاص، اختلافاتى دارند كه در جاى مناسب ذكر مى شود.
14 2 ـ حجِ واجب، منوط به دارا بودن شرايطى است ولى حج مستحبى شرط خاصى ندارد غير از آنكه نبايد بر عهده شخص، حَجّة الاسلام باشد.
1 ـ حَجّة الاسلام يعنى حجّى كه اسلام بر آن پايه گذارى شده مانند نماز، روزه، خمس و زكات (العروة الوثقى).

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS