احكام مالى كه پيدا شده

« احكام مالى كه پيدا شده »
    « 22 » مالى را كه انسان پيدا مى كند، اگر نشانه اى نداشته باشد كه به وسيله آن صاحبش پيدا شود، و حيوان هم نباشد و ارزش آن از يك درهم، يعنى 6/12 نخود نقره سكه دار كمتر نباشد، مى تواند از طرف صاحبش صدقه دهد؛ و يا به حاكم شرع بدهد.
    « 23 » اگر مالى را پيدا كند كه نشانه دارد و قيمت آن كمتر از يك درهم باشد و صاحب آن معلوم نباشد، مى تواند به قصد اين كه ملك خودش شود بردارد ولى اگر صاحب آن پيدا شد و آن را مطالبه كرد، در صورتى كه براى او مشقت ندارد، بنابر احتياط واجب بايد عين مال او را برگرداند، و اگر تلف شده باشد بنابراظهر ضامن مثل يا قيمت آن نيست.
    « 24 » هرگاه چيزى را كه پيدا كرده نشانه اى دارد كه به وسيله آن مى تواند صاحبش را پيدا كند، در صورتى كه قيمت آن در زمان برداشتن آن كمتر از يك درهم نباشد، واجب است از همان وقت اعلان كند، يعنى تا يك سال در محل اجتماع مردم بگويد يا بنويسد و در محل مناسب نصب كند.
    « 25 » اگر انسان خودش نخواهد اعلان كند، مى تواند به كسى كه اطمينان دارد بگويد كه از طرف او اعلان نمايد.
    « 26 » اگر تا يك سال اعلان كرد و صاحب مال پيدا نشد، چنانچه در غير حرم مكّه پيدا كرده، مى تواند از طرف صاحبش صدقه بدهد يا به عنوان امانت براى صاحبش نزد خود نگهدارى كند، يا به حاكم شرع بدهد يا براى خود بردارد و قصد كند كه اگر صاحبش پيدا شد عوض آن را به او بدهد، و اگر در حرم مكه پيدا كرد، چنانچه قصد ندارد كه به عنوان امانت نگه دارد، ظاهر اين است كه صدقه مى دهد.
    « 27 » اگر صاحب مال بعد از يك سال اعلان پيدا شد، چنانچه مال را صدقه يا به حاكم شرع داده، بنابراقرب ضامن نيست و همچنين اگر بدون افراط و تفريط تلف شده نيز ضامن نيست، و اگر به عنوان امانت نگاه داشته، تحويل مى دهد، و اگر براى خود برداشته عوض آن را بايد بدهد.

    « 28 » كسى كه مالى را پيدا كرده اگر عمداً به دستورى كه گفته شد اعلان نكند گذشته از اين كه معصيت كرده بازهم واجب است اعلان كند، و در سالى كه اعلان نكرده نمى تواند كارهايى را كه در مسائل قبل گفته شد انجام دهد.
    « 29 » اگر بچه نابالغ يا ديوانه چيزى را پيدا كند، ولىّ او بايد وظايفى را كه گفته شد، انجام دهد.
    « 30 » اگر انسان در بين سالى كه اعلان مى كند از پيدا شدن صاحب مال نااميد شود، بنا بر اظهر ديگر اعلان واجب نيست و مى تواند به وظايفى كه گفته شد عمل نمايد.
    « 31 » اگر در بين سالى كه اعلان مى كند مال از بين برود، چنانچه در نگهدارى آن كوتاهى يا زياده روى كرده بايد عوض آن را به صاحبش بدهد، و گرنه چيزى بر عهده او نخواهد بود، ولى اگر قبل از تمام شدن سال براى خودش بردارد و تلف شود، ضامن است.
    « 32 » اگر مال نشانه دارى را كه ارزش آن به يك درهم مى رسد در جايى پيدا كند كه معلوم است به وسيله اعلان صاحب آن پيدا نمى شود، مثل بيابانها يا خرابه ها و مانند آن، اگر مالك آن ولو اجمالاً معلوم نباشد حكم كمتر از يك درهم را دارد؛ و اگر مالك آن ولو اجمالاً معلوم باشد بايد به وظايفى كه براى بعد از اعلان گفته شد عمل نمايد.
    « 33 » در موقع اعلان بعضى از اوصاف مال پيدا شده را مى گويد كه تا حدودى آن را بشناساند و بعضى ديگر را نمى گويد تا مالك حقيقى را بشناسد.
    « 34 » اگر كسى چيزى را پيدا كند و ديگرى بگويد مال من است، اگر يقين يا اطمينان پيدا كند كه راست مى گويد يا دو شاهد عادل شهادت دهند و يا ادّعا كننده قسم بخورد كه مال اوست، واجب است به او داده شود، ولى اگر از نشانه دادن او فقط گمان برايش حاصل شود يا يك شاهد عادل شهادت دهد، مخيّر است به او بدهد يا ندهد، و در صورتى كه گمان قوى پيدا كند، وجوب تحويل به او خالى از وجه نيست.
    « 35 » هرگاه چيزى را پيدا كند كه اگر بماند فاسد مى شود، مى تواند آن را قيمت كند و براى خود بردارد، و ميزان، قيمت زمانى است كه در آن تصرف مى نمايد، و تمام وظايفى كه براى اصل مال بود، از قبيل اعلان و ساير وظايف، در اينجا براى عوض مال ثابت است، و مى تواند به حاكم مراجعه كرده و از او كسب تكليف نمايد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS