امر به معروف ونهى ازمنكر

امر به معروف ونهى ازمنكر
    اگر كسى واجبى را انجام نمى دهد و يا معصيتى را بجا مى آورد، در صورت تحقق شرايط ذيل، بر ديگران واجب است او را امر به معروف و نهى از منكر بنمايند، و اگر مستحبى را ترك و يا مكروهى را بجا مى آورد، امر به معروف و نهى از منكر مستحب است، و اگر يك نفر به اين وظيفه قيام كند، بنابراظهر از ديگران ساقط مى شود.
    « 77 » امر به معروف و نهى از منكر با وجود شرايط ذيل واجب مى شود:
اول : علم؛ پس كسى كه عالم به حكم شرعى نيست، نمى تواند امر به معروف و يا نهى از منكر بنمايد، بنابراين در ابتدا لازم است شخص آمر و يا ناهى خودش از احكام شرعى اطلاع كافى داشته باشد.
دوم : احتمال تأثير؛ پس در صورتى كه انسان مى داند سخن او تأثيرى در ديگرى ندارد، بر او لازم نيست امر به معروف و يا نهى از منكر بنمايد، اما جواز بلكه رجحان آن در صورت عدم خوف ضرر، خالى از وجه نيست.
سوم : اصرار بر ترك واجب و يا انجام دادن معصيت؛ پس در صورتى كه انسان بداند شخصى از معصيتى كه انجام داده توبه كرده است و يا نشانه هايى بر پشيمانى او دلالت كند، امر به معروف و يا نهى از منكر واجب نيست.
چهارم : عدم مفسده؛ پس اگر كسى به خاطر امر به معروف و يا نهى از منكر ترس از وقوع مفسده اى دارد، و آن مفسده عبارت از ضرر جانى يا آبرويى و يا مالى قابل اعتنايى است، اين كار بر او واجب نيست .
بنا بر اين با وجود اين شرايط، امربه معروف و نهى از منكر واجب مى شود، و در امر به معروف و نهى از منكر عدالت شرط نيست.
    « 78 » جايز است اطفال را براى تمرين و عادت دادن به ترك معصيت و يا انجام دادن واجبات، تأديب كرد، خصوصا در مراحل آخر كه به انجام واجب و ترك معصيت نزديكتر است، كه اگر تاديب نشوند، در بعضى از موارد منجر به ترك واجبات و انجام معاصى از طرف آنها مى شود.
    « 79 » امر به معروف و نهى از منكر مراتبى دارد :
    اول : انكار قلبى مى باشد، دوم : اظهار كردن به زبان، سوم : متألّم كردن معصيت كار به قدرى از زدن، كه تفصيل مراتب در مسأله بعد خواهد آمد.
بنا بر اين اگر انسان بدون گفتن، به هروسيله ديگر ناراحتى قلبى خود را به معصيتكار نشان دهد و اين كار موجب ترك معصيت شود، لازم نيست با زبان امر به معروف و يا نهى از منكر بنمايد، البته در صورتى كه هيچ گونه اشكال شرعى ديگرى در اين كار نباشد، و اگر چاره اى در اين كار بجز اظهار زبانى نيست، باز بايد درجات خفيف تر را در انجام اين كار ملاحظه نمايد .
    « 80 » اگر انسان بداند در صورتى كه بخواهد جلوگيرى از معصيتى بنمايد منجر به ايجاد جرح و يا قتل خواهد شد، بنا بر اظهر بدون اجازه امام معصوم عليه السلام يا كسى كه از طرف آن حضرت مستقيما نايب مخصوص است، نبايد اين كار را بكند . و آيا با اجازه مجتهد جامع الشرايط مى تواند اين كار را انجام دهد ؟ مورد تأمل است ؛ ولى اگر نمى داند كه اين كار منجر به مجروح كردن و يا قتل مى شود ولى احتمال اين را مى دهد، بنا بر احتياط واجب بايد مستقيما از طرف امام معصوم عليه السلام و يا نايب مخصوص آن حضرت و يا از طرف مجتهد جامع الشرايط اجازه داشته باشد .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS