احكام جماعت

احكام جماعت
    « 237 » موقعى كه مأموم نيت مى كند، بايد امام را معين نمايد ولى دانستن اسم او لازم نيست ، مثلاً اگر نيت كند : اقتدا مى كنم به امام حاضر ، نمازش صحيح است .
    « 238 » اگر كسى به قصد اينكه فلانى است اقتداكند بعداً معلوم شود كه شخص ديگرى است، نماز او به جماعت باطل است ولو آن ديگرى هم نزد او عادل باشد، و اگر به صورت وجوب يا استحباب يا احتياط، مأموم قرائت نماز خود را خوانده باشد نماز او به طور فُرادى صحيح است، ولى اگر طورى بوده كه اگر قبل از نماز مى فهميد كه دومى است، به او هم مثل اولى اقتدامى كرد، نمازش به جماعت نيز صحيح است.
    « 239 » مأموم بايد غير از حمد و سوره، همه چيز نماز را خودش بخواند، ولى اگر ركعت اول يا دوم او ركعت سوم يا چهارم امام باشد، بايد حمد و سوره خود را بخواند.
    « 240 » مأموم در نماز با مخالفين ( غير شيعه ) واجب است به وظيفه منفرد عمل كند ؛ و اگر لازم است تقيه كند، حمد و سوره و لااقل حمد را به صورت آهسته بخواند، ولى در غير اين صورت نماز را اعاده نمايد.
    « 241 » اگر مأموم در ركعت اول و دوم نماز صبح، مغرب و عشا صداى حمد و سوره امام را بشنود، اگر چه كلمات را تشخيص ندهد، بايد بنا بر احتياط حمد و سوره را نخواند، و اگر صداى امام را نشنود، مستحب است حمد و سوره بخواند ولى بايد آهسته بخواند و چنانچه سهوا بلند بخواند اشكال ندارد.
    « 242 » اگر مأموم بعضى از كلمات حمد و سوره امام را بشنود بايد بنابر احتياط همان قدر از حمد و سوره را نخواند.
    « 243 » حمد و سوره خواندن مأموم در ركعت اول و دوم نماز ظهر و عصر كراهت دارد و مستحب است به جاى آن ذكر بگويد.
    « 244 » مأموم نبايد تكبيرة الاحرام را پيش از امام بگويد، بلكه احتياط واجب آن است كه تا تكبير امام تمام نشده تكبير نگويد.
    « 245 » اگر مأموم پيش از امام عمدا هم سلام دهد بنا بر اقوى نمازش صحيح است ؛ ولى احتياط در اين است كه اگر عذرى ندارد و مى خواهد قبل از امام سلام دهد قصد انفراد كند .
    « 246 » اگر مأموم غير از تكبيرة الاحرام و سلام ـ كه حكم آن گذشت ـ ، چيزهاى ديگر نماز را پيش از امام بگويد اشكال ندارد ؛ ولى مستحب آن است كه پيش از امام نگويد .
    « 247 » مأموم بايد غير از آنچه در نماز خوانده مى شود و حكم آن گفته شد، كارهاى ديگر نماز، مانند ركوع و سجود را با امام يا كمى بعد از امام بجا آورد و نبايد پيش از امام انجام دهد، و همچنين نبايد زياد از امام عقب بماند به طورى كه مثلاً امام از ركوع برخيزد ولى مأموم هنوز به ركوع نرفته باشد، و احتياط در اين است كه با امام هم انجام ندهد بلكه كمى بعد از امام انجام دهد. ولى اگر پيش از امام مشغول افعال نماز شود يا اينكه از او زياد عقب بماند، چنانچه تكبيرة الاحرام را بعد از امام گفته و جماعت منعقد شده باشد نمازش بنابر اقوى صحيح است، ولى معصيت كرده است، و اگر اين مخالفت در نماز زياد واقع شود، مخصوصاً اگر در چند ركن انجام بگيرد ممكن است از نماز جماعت خارج شود، ولى اصل نماز صحيح است.
    « 248 » اگر مأموم عمداً زودتر از امام سر از ركوع بردارد، بايد بايستد تا امام سر از ركوع بردارد، و اگر به قصد متابعت، دوباره به ركوع برگردد نمازش باطل است.
    « 249 » اگر مأموم عمداً در غير ركعت اول خودش، زودتر از امام به ركوع برود، بايد صبر كند تا امام به او برسد و با او ركوع را تمام كند و برگشتن جايز نيست و در صورتى كه تمام قرائت امام را درك كرده باشد نماز او صحيح است و اگر به حالت ايستاده برگشت و با امام دوباره ركوع كرد، نمازش باطل است، و اگر دوباره ركوع نكرد نماز و جماعتش صحيح است، اگر چه معصيت كرده است.
    « 250 » اگر سهوا پيش از امام سر از ركوع بردارد، چنانچه امام در ركوع باشد، بايد به ركوع برگردد و با امام سر بردارد و در اين صورت زياد شدن ركوع كه ركن است نماز را باطل نمى كند، ولى اگر به ركوع برگردد و پيش از آن كه به ركوع برسد، امام سر بردارد بنا بر اظهر نمازش باطل است، و همچنين در حكم سهو است اگر فراموش كند كه مأموم است، و يا گمان كند كه امام سر از ركوع برداشته، و يا هر عذرى كه موجب ترك متابعت شده باشد.
    « 251 » اگر مأموم سهواً قبل از امام سر از ركوع برداشت در حالى كه ذكر واجب را نگفته بود، بايد به قصد متابعت به ركوع برگردد و ذكر را بگويد ولى اگر ديد كه نمى تواند به ركوع امام برسد و امام زود سر برمى دارد، به ركوع برنگردد و به سبب نگفتن ذكر، نمازش باطل نيست.
    « 252 » اگر اشتباها سر بردارد و ببيند امام در سجده است بايد به سجده برگردد و چنانچه در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد براى زياد شدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نمى شود.
    « 253 » كسى كه اشتباها پيش از امام سر از سجده برداشته هرگاه به سجده برگردد، و هنوز به سجده نرسيده امام سر بردارد، نمازش صحيح است، ولى اگردر هر دو سجده اين اتفاق بيفتد نمازش باطل است.
    « 254 » اگر اشتباها سر از ركوع يا سجده بردارد و سهوا يا به خيال اين كه به امام نمى رسد ، به ركوع يا سجده نرود، نمازش صحيح است.
    « 255 » اگر سر از سجده بردارد و ببيند امام در سجده است، چنانچه به خيال اين كه سجده اول امام است، به قصد اين كه با امام سجده كند به سجده رود و بفهمد سجده دوم امام بوده، سجده دوم مأموم حساب مى شود و نمازش صحيح است ، و اگر به خيال اين كه سجده دوم امام است به سجده رود و بفهمد سجده اول امام بوده، سجده اول او خواهد بود و بقيه نماز را با امام مى خواند.
    « 256 » اگر سهوا پيش از امام به ركوع رود وطورى باشد كه اگر سر بردارد به مقدارى از قرائت امام مى رسد، بايد سر بردارد و با امام به ركوع رود ونمازش صحيح است.
    « 257 » اگر سهوا پيش از امام به ركوع رود و طورى باشد كه اگر برگردد به چيزى از قرائت امام نمى رسد، بايد سر بردارد و با امام نماز را تمام كند و نمازش صحيح است و اگر سر برندارد تا امام برسد باز هم نمازش صحيح است.
    « 258 » اگر پيش از امام سهوا به سجده رود، بايد سر بردارد و با امام به سجده رود و اگر برنداشت نمازش صحيح است.
    « 259 » اگر امام در ركعتى كه قنوت ندارد اشتباها قنوت بخواند، يا در ركعتى كه تشهد ندارد اشتباها مشغول خواندن تشهد شود مأموم نبايد قنوت و تشهد را بخواند ولى نمى تواند پيش از امام به ركوع رود، يا پيش از ايستادن امام بايستد بلكه بايد صبر كند تا قنوت و تشهد امام تمام شود و بقيه نماز را با او بخواند.
    « 260 » در تحقق جماعت فقط كافى است كه مأموم نيّت اقتدا داشته باشد و نيّت امامت براى امام معتبر نيست و بدون نيّت او جماعت از طرفين محقق مى شود و احكام آن، از قبيل متابعت و شك جارى است، امّا در استحقاق ثواب جماعت براى امام بدون نيّت تأمل است و در اين صورت احوط براى امام اين است كه احكام جماعت را بر اين نماز جارى نكند .
    « 261 » صاحب مسجد و امام راتب ( امامى كه براى امامت آن مسجد معين شده ) ، و صاحب منزل يا مستأجر آن در صورت واجد شرايط بودن، از ديگران در امامت براى جماعت مقدّم هستند و مستحب است كسى را كه فقيه تر يا قرائتش از ديگران بهتر يا مسنّ تر يا هاشمى است امام جماعت قرار دهند.

    « 262 » امام جماعت بايد يك نفر باشد ولى اگر در بين نماز براى امام حادثه اى پيش آمد، مثل مردن، بيهوشى، ديوانگى، حدث، مرض، جارى شدن خون از بينى، احتياج به قضاى حاجت، و همينطور است اگر امام متوجه شود كه طهارت نداشته و يا نماز او شكسته بوده است، امام يا مأمومين مى توانند ديگرى را امام قرار دهند، خواه آن فرد از اعضاى جماعت باشد و يا كسى باشد كه ابتداءا مى خواهد نماز بخواند .

مستحبات نماز جماعت
    « 263 » اگر مأموم يك مرد باشد، مستحب است طرف راست امام بايستد، و اگر يك زن باشد، مستحب است پشت سر امام بايستد، و اگر يك مرد و يك زن، يا يك مرد و چند زن باشند، مستحب است مرد طرف راست امام و بقيه پشت سر امام بايستند، واگر چند مرد يا چند زن باشند، مستحب است پشت سر امام بايستند، و اگر چند مرد و چند زن باشند، مستحب است مردها پشت سر امام و زنها پشت مردها بايستند.
    « 264 » اگر امام و مأموم هر دو زن باشند، بدون تقدم امام بر مأموم كنار هم مى ايستند.
    « 265 » مستحب است امام در وسط صف بايستد و اهل علم، كمال و تقوى در صف اول بايستند.
    « 266 » مستحب است امام جماعت در حمد و سوره و ذكرهايى كه بلند مى خواند صداى خود را به قدرى بلند كند كه ديگران بشنوند، ولى بايد بيش از اندازه صدا را بلند نكند.
    « 267 » مستحب مؤكّد است كه امام بعداز نماز خود بنشيندتا همه مأمومين از نماز فارغ شوند.

مكروهات نماز جماعت
    « 268 » اگر در صف هاى جماعت جا باشد، مكروه است انسان تنها بايستد . راه دادن افرادى كه از كمال عقل برخوردار نيستند مثل طفل، ديوانه و ابله در صف اول و به خصوص نزديك امام و يا در جايى كه گمان مى رود موجب فساد نماز ديگران شود ، مكروه است .
    « 269 » مكروه است مأموم ذكرهاى نماز را طورى بگويد كه امام بشنود.
    « 270 » در صورتى كه جماعت برپا شد و « قَدْقامَتِ الصَّلاة » گفته شود ، خواندن نافله براى مأموم مكروه است و بنا بر اقرب اين كراهت قبل از « قدقامت الصلاة » نيز هست، در صورتى كه بداند به اول جماعت نمى رسد .
    « 271 » اقتداى مسافر به غيرمسافر و همچنين برعكس مكروه است و كراهت در اين موارد به معناى كم شدن ثواب جماعت است .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS