نماز جماعت

« نماز جماعت »
    مستحب است نمازهاى واجب خصوصا نمازهاى يوميه را به جماعت بخوانند ، و در نماز صبح ، مغرب و عشاء بيشتر سفارش شده و در روايتى وارد شده است كه اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند ، هرركعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز دارد و اگر دو نفر اقتدا كنند هرركعت ثواب ششصد نماز دارد و هرچه بيشتر شوند ثواب نمازشان بيشتر مى شود تا به ده نفر برسند و عده آنان كه از ده گذشت، اگر تمام آسمان ها كاغذ، و درياها مركّب ، و درخت ها قلم ، و جنّ و انس و ملائكه نويسنده شوند ، نمى توانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند .
    « 189 » وقتى كه جماعت برپا مى شود، مستحب است كسى كه نمازش را فُرادى خوانده دوباره با جماعت بخواند، و اگر بعد بفهمد كه نماز اولش باطل بوده، نماز دوم او كافى است.
    « 190 » اگر امام يا مأموم بخواهد نمازى را كه به جماعت خوانده دوباره با جماعت بخواند، جواز جماعت محل تأمل است ولى در صورتى كه جماعت دوم داراى مزايايى باشد كه در شرع رجحان داشته باشد و كسى بخواهد به اميد مطلوب بودن دو مرتبه نمازش را به جماعت بخواند، بنا بر اظهر جايز است.
    « 191 » نمازهاى مستحبى را نمى شود به جماعت خواند، ولى خواندن نماز عيد فطر و قربان در زمان غيبت امام عليه السلام به جماعت مستحب است در صورتى كه شروط وجوب موجود نباشد، همچنين خواندن نماز استسقاء كه براى طلب باران مى خوانند به جماعت مستحب است و بعيد نيست استحباب جماعت در نماز غدير كه به اميد مطلوبيت خوانده شود.
    « 192 » موقعى كه امام جماعت نماز يوميه مى خواند، هر كدام از نمازهاى يوميه را مى شود به او اقتدا كرد ولى اگر نماز يوميه اش را احتياطا دوباره مى خواند، فقط در صورتى كه مأموم احتياطش با امام يكى باشد مى تواند به او اقتدا كند.

    « 193 » اگر امام جماعت قضاى نماز يوميه خود را مى خواند، مى شود به او اقتدا كرد ولى اگر نمازش را احتياطا قضا مى كند، يا قضاى نماز شخص ديگر را تبرعا مى خواند، اقتدا به او اشكال دارد.
    « 194 » اگر امام در محراب باشد و كسى پشت سر او اقتدا نكرده باشد، كسانى كه دو طرف محراب ايستاده اند و به واسطه ديوار محراب امام را نمى بينند نمى توانند اقتدا كنند.
    « 195 » اگر به واسطه طولانى بودن صف اول، كسانى كه دو طرف صف ايستاده اند امام را نبينند مى توانند اقتدا كنند، و نيز اگر به واسطه درازى يكى از صفهاى ديگر ، كسانى كه دو طرف آن ايستاده اند ، صف جلوى خود را نبينند مى توانند اقتدا نمايند .
    « 196 » اگر صفهاى جماعت تا درب مسجد برسد، كسى كه مقابل درب، پشت صف ايستاده، نمازش صحيح است و نيز نماز كسانى كه با ديدن او اقتدا مى كنند صحيح مى باشد.
    « 197 » كسى كه پشت ستون ايستاده، اگر از طرف راست يا چپ به واسطه مأموم ديگر به امام متصل نباشد، نمى تواند اقتدا كند، ولى اگر از دو طرف يا يك طرف متصل باشد و مأموم كسى را كه امام را مى بيند مشاهده كند، جماعتش صحيح است، و منظور از ديدن امام اين است كه اگر مأمومين نباشند بتواند امام را ببيند ولى غير از مأمومين هر چه حائل شود موجب فرادى شدن نماز است.
    « 198 » محل ايستادن امام بايد از محل مأموم بلندتر نباشد، ولى اگر مكان امام مقدار خيلى كمى، مثلاً كمتر از يك وجب بلندتر باشد، اشكال ندارد، و نيز اگر زمين سراشيب باشد و امام در طرفى كه بلندتر است بايستد، در صورتى كه سراشيبى آن زياد نباشد و طورى باشد كه به آن، زمين مسطح بگويند مانعى ندارد.
    « 199 » اگر مكان مأموم بلندتر از مكان امام باشد و ساير لوازم و شرايط اقتدا رعايت شود، اشكال ندارد.
    « 200 » هرگاه بداند نماز امام باطل است، مثلاً بداند امام وضو ندارد، اگر چه خود امام ملتفت نباشد، نمى تواند به او اقتدا كند.
    « 201 » اگر مأموم بعد از نماز بفهمد كه امام عادل نبوده يا كافر بوده، يا به جهتى نمازش باطل بوده، مثلاً بى وضو نماز خوانده، نمازش صحيح است، و همچنين اگر در اثناء نماز به يكى از اين سه امر اطلاع پيدا كرد، نيت فرادى مى كند و بقيه نماز را مى خواند و نمازش صحيح است.
    « 202 » انسان در بين نماز جماعتى كه خواندن آن به جماعت واجب نيست بنابر اظهر مى تواند نيت فُرادى كند اگر چه از اول نماز قصد فرادى داشته باشد، مثلاً نيّت كند كه دو نماز خود را با يك نماز امام بخواند يعنى قصد كند كه بين نماز فرادى كند و زودتر تمام كند و دوباره نماز دوم را به او اقتدا كند. ولى ممكن است از جهت اخلال به نظم جماعت و اشتباه انداختن مأمومين ممنوع باشد.
    « 203 » اگر مأموم به واسطه عذرى بعد از حمد و سوره امام نيت فُرادى كند لازم نيست حمد و سوره را بخواند، ولى اگر پيش از تمام شدن حمد و سوره نيت فُرادى نمايد، بايد مقدارى را كه امام نخوانده بخواند.
    « 204 » اگر در بين نماز جماعت نيت فُرادى نمايد، بنا بر احتياط واجب نبايد دوباره نيت جماعت كند، ولى اگر مردّد شود كه نيت فُرادى كند يانه، و بعد تصميم بگيرد نماز را با جماعت تمام كند، نمازش صحيح است.
    « 205 » اگر موقعى كه امام در ركوع است، مأموم اقتدا كند و به ركوع امام برسد، اگر چه ذكر امام تمام شده باشد، نمازش به طور جماعت صحيح است و يك ركعت حساب مى شود. اما اگر به مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسد نمازش به طور فُرادى صحيح مى باشد و بايد آن را تمام نمايد.
    « 206 » اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به مقدار ركوع خم شود ولى شك كند كه به ركوع امام رسيده يا نه، نمازش صحيح است و بنا بر احتياط فُرادى مى شود.
    « 207 » اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و پيش از آنكه به اندازه ركوع خم شود، امام سر از ركوع بردارد، مى تواند نيت فرادى كند يا مى تواند صبر كند تا در ركعت بعد به امام ملحق شود و در صورت ملحق شدن ، تكبيرِ ديگر لازم نيست.

    « 208 » چنانچه مأموم بترسد كه اگر ملحق به صف شود و اقتدا كند، امام سر از ركوع بردارد مى تواند در همان مكانى كه ايستاده اقتدا كند و تكبير بگويد و به ركوع برود به شرط آن كه مانعى از اقتدا در آن مكان نباشد، مثل وجود حائل يا بلند بودن جاى امام، بنا بر اين دور بودن فاصله بين مأموم و امام يا صف جماعت بنا بر اظهر مانع از اقتدا نيست پس مأموم بعد از رسيدن به ركوع امام، در حال ركوع و يا بعد از ركوع و بنا بر احتياط بعد از سجود، ولو به چند دفعه حركت، خود را به امام يا صف ملحق مى كند، و بنا بر احتياط واجب در حال ذكر حركت نكند و اگر توانست، راه رفتن را به بعد از سجده تأخير بيندازد اين كار را مى كند، ولى در هرصورت طى كردن اين فاصله نبايد فعل كثير حساب شود .
    « 209 » اگر كسى بعد از سر برداشتن امام از ركوع رسيد، مى تواند به امام اقتدا كند و تكبيرة الاحرام بگويد، اما ركوع بجا نياورد ولى در يك سجده يا دو سجده امام را متابعت كند و در ركعت بعد كه امام برمى خيزد ركعت اول مأموم حساب مى شود و بنا بر اظهر تجديد تكبيرة الاحرام لازم نيست .
    « 210 » اگر موقعى برسد كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است، چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد، بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد را با امام بخواند ولى سلام را نگويد و صبر كند تا امام سلام نماز را بدهد، و بنا بر احتياط مستحب در اين حال به صورت تَجافى بنشيند، كه توضيح آن خواهد آمد، بعد بايستد و بدون آن كه دوباره نيت كند و تكبير بگويد، حمد و سوره را بخواند و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند، و همچنين بنابراظهر در غير تشهد ركعت آخر هم مى تواند چنين كند.
    « 211 » در نماز جماعت بايد بين مأموم و امام پرده و مانند آن، كه پشت آن ديده نمى شود، فاصله نباشد، و همچنين است بين انسان و مأموم ديگرى كه انسان به واسطه او به امام متصل شده است، ولى اگر امام مرد و مأموم زن باشد، چنانچه بين آن زن و امام، يا بين آن زن و مأموم ديگرى كه مرد است و زن به واسطه او به امام متصل شده است، پرده و مانند آن باشد اشكال ندارد.
    « 212 » مأموم نبايد بنابر اظهر جلوتر از امام بايستد و اظهر اين است كه مى تواند مساوى امام بايستد، ولى احتياط در اين است كه مساوى هم نايستد بلكه از امام عقب تر باشد، و افضل آن است كه اگر مأموم يك نفر است در طرف راست امام بايستد و اگر بيشتر هستند پشت سر او قرار بگيرند.
    « 213 » اگر بعد از شروع نماز، بين مأموم و امام، يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او متصل به امام است، پرده يا چيز ديگرى كه پشت آن را نمى توان ديد فاصله شود، نماز فُرادى مى شود و صحيح است.
    « 214 » بايد بين جاى سجده مأموم و جاى ايستادن امام به قدر يك انسان كه به سجده رفته است فاصله نباشد، بنا بر اين اگر بين آن دو اين مقدار فاصله بود ـ يعنى از سر تا نوك انگشتان پاى يك نفر كه در سجده است ـ ، بنا بر اظهر نماز جماعت اشكال دارد، و همچنين اگر بين انسان و مأمومى كه جلوى او ايستاده و به وسيله او به امام متصل است به همين مقدار فاصله باشد نمازش اشكال دارد؛ و احتياط مستحب آن است كه جاى سجده مأموم با جاى كسى كه جلوى او ايستاده، هيچ فاصله نداشته باشد، و اگر فاصله به قدر يك گام متعارف و معمولى باشد، بنا بر اظهر اشكالى ندارد.
    « 215 » اگر مأموم به واسطه كسى كه طرف راست يا چپ او اقتدا كرده به امام متصل باشد و از جلو به امام متصل نباشد، چنانچه كمتر از مقدارى كه در مسأله فوق گفته شد فاصله داشته باشد، نماز و جماعتش صحيح است.
    « 216 » اگر در اثناء نماز، بين مأموم و امام، يا بين مأموم و كسى كه مأموم به واسطه او به امام متصل است به مقدار فوق فاصله پيدا شود، نمازش فُرادى مى شود و صحيح است.
    « 217 » اگر نماز همه كسانى كه در صف جلو هستند تمام شود، يا همه نيت فُرادى نمايند، چنانچه فاصله به اندازه فوق نباشد نماز صف بعد به طور جماعت صحيح و گرنه نمازشان فُرادى مى شود و صحيح است.
    « 218 » اگر در ركعت دوم اقتدا كند، مستحب است قنوت و تشهد را با امام بخواند و احتياط مستحب آن است كه موقع خواندن تشهد، به حال تَجافى بنشيند،يعنى انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند، و بايد بعد از تشهد، با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند، و اگر براى سوره وقت ندارد، حمد را تمام كند و در ركوع خود را به امام برساند، و چنانچه طورى است كه اگر بخواهد حمد را بخواند و يا تمام كند به ركوع امام نمى رسد اظهر تمام كردن حمد است اگر چه احتياط در قصد فُرادى است.

    « 219 » اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است اقتدا كند، بايد در ركعت دوم نمازش كه ركعت سوم امام است بعد از دو سجده بنشيند و تشهد را به مقدار واجب بخواند و برخيزد و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد، يك مرتبه بگويد و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، و اگر يك مرتبه تسبيحات را هم وقت ندارد كمتر از آن بگويد و به ركوع امام برسد و اگر اصلاً وقت ندارد، قريب است كه هيچ ذكر نگويد و با امام ركوع كند، اگر چه احتياط در قصد انفراد و اتمام است.
    « 220 » اگر در ركعت سوم يا چهارم در حالى كه امام ايستاده و هنوز تكبير ركوع را نگفته اقتدا كند، بنابر احوط بايد حمد و سوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد، بايد حمد را تمام كند و در ركوع خود را به امام برساند، و چنانچه طورى است كه اگر حمد بخواند يا حمد را بخواهد تمام كند به ركوع نخواهد رسيد احتياط در اين است كه قصد فرادى كند و حمد را تمام كرده و بقيه نماز را هم خودش بخواند، ولى اگر مأموم در ركعت دوم خود چنانچه طورى است كه اگر بخواهد حمد را تمام كند به ركوع امام نمى رسد، نمى تواند حمد را رها كرده و همراه امام به ركوع برود، بلكه بايد حمد را تمام كند و خود را در سجده به امام برساند، گرچه احوط در اين صورت قصد فرادى است.
    « 221 » كسى كه مى داند اگر سوره را بخواند در ركوع به امام نمى رسد، بايد سوره را نخواند.
    « 222 » كسى كه اطمينان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مى رسد ، احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند ، يا اگر شروع كرده تمام نمايد .
    « 223 » اگر امام ايستاده باشد و مأموم نداند كه در كدام ركعت است مى تواند اقتدا كند، ولى بايد حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر بعدا بفهمد كه امام در ركعت اول يا دوم بوده، نمازش صحيح است.
    « 224 » اگر به خيال اين كه امام در ركعت اول يا دوم است حمد و سوره نخواند و بعد از ركوع بفهمد كه در ركعت سوم يا چهارم بوده، نمازش صحيح است، ولى اگر پيش از ركوع بفهمد، بايد حمد و سوره را بخواند و اگر وقت ندارد، فقط حمد را بخواند و بعد خود را به امام برساند.
    « 225 » اگر به خيال اين كه امام در ركعت سوم يا چهارم است حمد و سوره بخواند و پيش از ركوع يا بعد از آن بفهمد كه در ركعت اول يا دوم بوده، نمازش صحيح است.
    « 226 » اگر موقعى كه مشغول نماز مستحبى است جماعت بر پا شود، چنانچه اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت مى رسد، مستحب است نماز را رها كند و مشغول نماز جماعت شود، بلكه اگر اطمينان نداشته باشد كه به ركعت اول برسد مستحب است به همين كيفيّت عمل نمايد.
    « 227 » اگر موقعى كه مشغول نماز سه ركعتى يا چهار ركعتى است جماعت بر پا شود، چنانچه به ركوع ركعت سوم نرفته و اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد، مستحب است به نيت نماز مستحبى نماز را دو ركعتى تمام كند و خود را به جماعت برساند.
    « 228 » اگر نماز امام تمام شود و مأموم مشغول تشهد يا سلام اول باشد، لازم نيست نيت فُرادى كند.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS