منشأ اين قدر تفاوت بين ما و علماى گذشته!؟

منشأ اين قدر تفاوت بين ما و علماى گذشته ـ كه صاحب آن همه كرامات بودند ـ و علّت عقب ماندگى ما از آنها چيست؟ بايد منشأ آن را پيدا كرد.

با اين كه آنها هم همين كارهايى را كه ما به آن مشغوليم ـ از قبيل درس و مباحثه و تدريس و تلمذ و نوشتن ـ انجام مى دادند. آيا علّت آن است كه آنها مستحبات را به جا مى آوردند؟

 گمان مى كنم اگر تفحص كنيم، پيدا مى كنيم كه فرق ما و آنها در چيست.

با اين كه امكانات زندگى آنها از ما كمتر بود، ولى حركتشان بيش از ما و نتيجه ى كارشان بيشتر بود. ما با اتوبوس و هواپيما در مدّت حدود يك ساعت (يا كمتر و يا بيشتر) از تهران به اصفهان مى رويم و به منبر مى رويم. ولى چه قدر در مردم اثر گذاشته ايم؟ و چه قدر مردم را اصلاح كرده ايم؟

ولى آنها همين فاصله را در طول يك ماه و يا يك هفته و يا چند روز مى رفتند. با اين حال، خدا مى داند كه مردم زمانشان چه قدر رو به راهتر بودند و چه قدر علما آثار مثبت در ميان آنها گذاشته اند.

ما در بيت المال زياد تصرّف مى كنيم و به مختصر قانع نمى شويم، ولى آنها كم تصرّف مى كردند. با اين حال، نتيجه ى كار ما كم و نتيجه ى كار آنها زياد بود. در هر حال، بايد ببينيم ما بِهِ الإِمْتياز ما و علماى گذشته چيست؟

بعضى از آنها در ركوع و سجده فقط سه مرتبه «سبحان اللّه» مى گفتند. ماكه بيشتر مى گوييم، چرا كار ما بى نتيجه است؟ چرا؟ بايد حساب كنيم و ببينيم كه ما بِهِ التَّفاوت ما و آنها چيست؟ عموم آن طبقه اهل كرامت بودند و در درس نيز اهل تلاش و تحقيق فراوان بودند. چرا ما اين قدر با آنها فرق داريم؟

بعضى از آنها ادعا مى كردند اگر كتابهاى موجود از بين برود، تمام اصول و دوره ى فقه را مى توانيم بنويسيم. اهل گزاف گويى هم نبودند.

مرحوم شيخ انصارى با آن همه درس و بحث و تأليف، هر روز زيارت عاشورا، زيارت جامعه و يك جزء قرآن مى خواند.

 گويا علت عقب ماندگى ما، ترك مستحبات است. علماى سابق بدان ملتزم بودند. از قبيل زيارت و دعا و تلاوت قرآن و يا نماز اول وقت و ترك مكروهات، مانند خواب بين الطلوعين.

 تفاوت ما و علماى سلف اين است كه آنها در علم و عمل ترقّى داشتند و ما معترفيم به تقصير در علم و عمل. تخلّف و عقب ماندگى ما از علماى سلف و قُدما خيلى زياد است.

 خيلى خطرناك است كه ندانيم قدما كدام راه را مى رفتند. خدا كند مُسْتَبْصِر و مهتدى شويم به آن چه موجب عقب افتادگى ما شده است. اگر اهل عمل باشيم و تفحص كنيم، قطعا علّت را پيدا خواهيم كرد. آيا مى شود گفت آنها روزى را از خدا مى گرفتند و ما با تلاش و اين طرف و آن طرف رفتن؟!

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

RSS